انواع کامپوزیت دندان + کدام نوع برای شما مناسب‌ تر است؟

انواع کامپوزیت دندان و شناخت آن ها برای دندانپزشکان و بیماران اهمیت ویژه‌ ای دارد، زیرا انتخاب صحیح نوع کامپوزیت میتواند بهبود قابل توجهی در نتایج درمانی و زیبایی ایجاد کند. با آگاهی از تفاوت‌ ها و مزایای هر نوع کامپوزیت، دندانپزشکان می‌ توانند بهترین مواد را برای هر مورد خاص انتخاب کنند که این امر منجر به افزایش دوام ترمیم‌ ها، بهبود نتایج زیبایی و کاهش هزینه‌ های اضافی می‌ شود. به علاوه شما عزیزان نیز با داشتن اطلاعات کافی میتوانید تصمیمات آگاهانه‌ تری بگیرید و از نتایج درمان خود رضایت بیشتری داشته باشید.

نوع کامپوزیت	ویژگی اصلی	مزایا	کاربرد مناسب
ماکروفیل	ذرات بزرگ و مقاوم	استحکام بالا	دندان‌های عقبی
میکروفیل	ذرات بسیار ریز	زیبایی و براقیت عالی	دندان‌های جلو
هیبرید	ترکیب ریز و درشت‌ذره	تعادل بین زیبایی و مقاومت	اکثر ترمیم‌ها
نانوکامپوزیت / نانوفیل	ذرات نانو	بیشترین زیبایی + مقاومت بالا	ونیر، دندان‌های جلو و عقب
فلو (Flowable)	رقیق و انعطاف‌پذیر	مناسب ترمیم‌های ریز و شیارها	پوسیدگی‌های سطحی
پک‌ابل (Packable)	فشرده و سفت	تحمل فشار زیاد	دندان‌های عقبی
یونیورسال (Universal)	چندمنظوره	زیبایی + مقاومت متوسط	همه نواحی با فشار معمولی
کامپوزیت سرامیکی	حاوی ذرات سرامیک	زیبایی بسیار بالا + دوام زیاد	ونیرهای حرفه‌ای

انواع کامپوزیت دندان بر اساس اندازه ذرات

کامپوزیت‌ های دندان بر اساس اندازه ذرات به چند دسته تقسیم می‌ شوند. در ادامه انواع مختلف کامپوزیت دندان (dental composite) بر اساس اندازه ذرات آورده شده است:

• کامپوزیت‌ های ماکروفیل (Macrofilled Composites): این نوع کامپوزیت‌ ها دارای ذرات بزرگی به اندازه ۱۰ تا ۵۰ میکرون هستند. به دلیل اندازه بزرگ ذرات، مقاومت بالایی دارند اما پرداخت و پولیش آنها سخت‌ تر است و سطوحی زبرتر ایجاد می‌ کنند.

• کامپوزیت‌ های میکروفیل (Microfilled Composites): این کامپوزیت‌ ها دارای ذرات ریزتری به اندازه ۰.۰۱ تا ۰.۱ میکرون هستند. مزیت اصلی این نوع کامپوزیت‌ ها، قابلیت پرداخت و پولیش عالی آنها بوده که منجر به سطوحی صاف و براق می‌ شود. با این حال ممکن است مقاومت کمتری نسبت به کامپوزیت‌ های ماکروفیل داشته باشند.

• کامپوزیت‌ های هیبرید (Hybrid Composites): این نوع کامپوزیت‌ ها ترکیبی از ذرات ماکروفیل و میکروفیل هستند که اندازه ذرات آنها بین ۰.۰۱ تا ۳ میکرون است. این ترکیب باعث می‌ شود که این نوع کامپوزیت‌ ها تعادلی بین مقاومت و قابلیت پولیش داشته باشند و به همین دلیل برای کاربردهای مختلف در دندانپزشکی مناسب هستند.

• کامپوزیت‌ های نانوفیل (Nanofilled Composites): این کامپوزیت‌ ها شامل ذرات نانو به اندازه ۰.۰۰۵ تا ۰.۰۱ میکرون هستند. استفاده از ذرات نانو باعث می‌ شود که این کامپوزیت‌ ها قابلیت پرداخت و پولیش بسیار خوبی داشته باشند و همچنین مقاومت مکانیکی بالایی نیز داشته باشند.

• کامپوزیت‌ های نانوهیبرید (Nanohybrid Composites): این دسته ترکیبی از ذرات نانو و ذرات هیبرید هستند که اندازه ذرات آنها بین ۰.۰۰۵ تا ۰.۰۱ میکرون (نانوفیل) و تا ۱ میکرون (ذرات هیبرید) است. این نوع کامپوزیت‌ ها سعی در ایجاد تعادلی بین مقاومت بالا و سطح صاف دارند و برای استفاده در انواع ترمیم‌ های دندانی مناسب هستند.

انواع کامپوزیت بر اساس کاربرد

کامپوزیت‌ های دندان بر اساس کاربردها و ویژگی هایی که از آن ها مصرف می شود، به سه دسته اصلی تقسیم می‌ شوند که در ادامه هر یک از این دسته‌ ها توضیح داده شده‌ اند:

کامپوزیت‌ های جهانی (Universal Composites)

این نوع کامپوزیت ها به گونه‌ ای طراحی شده‌ اند که برای ترمیم‌ های دندان‌ های قدامی و خلفی مناسب هستند. آنها تعادلی بین زیبایی و مقاومت دارند و برای کاربردهای عمومی در دندانپزشکی استفاده می‌ شوند. قابلیت استفاده در موقعیت‌ های مختلف، تطابق رنگ خوب با دندان‌ های طبیعی، مقاومت مکانیکی مناسب را نیز دارند.

✅ از مهم ترین کاربردهای آنها نیز می توان به ترمیم‌ های کلاس I تا کلاس V، ترمیم‌ های مستقیم و غیرمستقیم اشاره نمود.

کامپوزیت‌ های مایع (Flowable Composites)

این کامپوزیت‌ ها دارای ویسکوزیته کمتری هستند و به صورت مایع‌ تری قابل استفاده‌ اند. این ویژگی باعث می‌ شود که به راحتی در نواحی کوچک و حفره‌ های ریز جریان یابند. سهولت در کاربرد، پر کردن شکاف‌ ها و ترک‌ های کوچک، استفاده به عنوان لاینر یا پایه برای ترمیم‌ های بزرگتر از مهم ترین ویژگی این نوع کامپوزیت است.

✅ از این نوع کامپوزیت ها می توان برای ترمیم‌ های کوچک، پر کردن حفره‌ های ریز و فرورفتگی‌ ها، پوشاندن نواحی زیرین ترمیم‌ ها به عنوان سیلانت شیار و فرورفتگی‌ ها استفاده کرد.

بیشتر بخوانید: کامپوزیت برای دندان های کج

کامپوزیت‌ های بسته‌ بندی شده (Packable Composites)

این کامپوزیت‌ها دارای ویسکوزیته بالاتری هستند و برای پر کردن حفره‌ های بزرگتر و مناطقی که نیاز به فشار بیشتری دارند مناسب‌ اند. جالب است بدانید این نوع به خوبی در حفره‌ های دندانی جا می‌ گیرند و مقاومت بالایی دارند. قابلیت تحمل فشارهای جویدن، شکل‌ دهی آسان، کاهش انقباض حین سخت شدن جزو برجسته ترین ویژگی آن ها است.

✅ برای ترمیم‌ های کلاس I و II، ترمیم‌ های دندان‌ های خلفی که نیاز به مقاومت بالایی دارند، نواحی با دسترسی دشوار و نیازمند پر کردن کامل می توان از این نوع استفاده نمود.

انواع کامپوزیت دندان بر حسب برند

کامپوزیت‌ های دندان بر حسب برند به دسته‌ های مختلفی تقسیم می‌ شوند و هر برند ویژگی‌ ها و مزایای خاص خود را دارد. در ادامه به برخی از برندهای معروف کامپوزیت دندان اشاره شده و شما می توانید از میان آنها بهترین برند کامپوزیت دندان را انتخاب نمایید.

• Filtek (3M ESPE): این برند یکی از پرطرفدارترین کامپوزیت‌ ها در دندانپزشکی بوده و انواع مختلفی از کامپوزیت‌ های نانو هیبرید، یونیورسال و فلو را ارائه می‌ دهد.

• Tetric EvoCeram (Ivoclar Vivadent): این برند به خاطر زیبایی و مقاومت بالا شناخته شده است. محصولات این برند برای ترمیم‌ های قدامی و خلفی مناسب هستند.

• Gradia Direct (GC): این برند دارای کامپوزیت‌ های نانو هیبرید با ویژگی‌ های عالی در پولیش و مقاومت می باشد.

• Estelite Sigma Quick (Tokuyama Dental): این برند به دلیل سرعت بالا در پلیمریزاسیون و ظاهر طبیعی و زیبا بسیار محبوب است.

• Clearfil (Kuraray Noritake): دارای محصولات مختلفی بوده که مقاومت و دوام بالایی دارند و برای ترمیم‌ های مختلف مناسب هستند.

• Venus Diamond (Kulzer): این برند به خاطر مقاومت و زیبایی بالا شناخته شده و محصولات آن به خوبی با دندان‌ های طبیعی ترکیب می‌ شوند.

• Filtek Z250 (3M ESPE): این نوع برند یکی از قدیمی‌ ترین و پرکاربردترین کامپوزیت‌ ها بوده که مقاومت و تطابق رنگ خوبی دارد.

• Herculite (Kerr): این برند دارای کامپوزیت‌ های نانو هیبرید با ویژگی‌ های پولیش و زیبایی بالا است.

• Beautifil II (Shofu): این نوع برند به خاطر ویژگی‌ های ضد پوسیدگی و زیبایی طبیعی مورد محبوبیت قرار گرفته است.

• Admira Fusion (VOCO): این برند به دلیل استفاده از فناوری ORMOCER (مواد آلی – معدنی) مقاومت و زیبایی بالایی دارد.

انواع کامپوزیت دندان بر اساس روش نصب

کامپوزیت‌ های دندان بر اساس روش نصب به دو دسته مستقیم و غیر مستقیم تقسیم می‌ شوند. در ادامه به توضیح هر یک از این دسته‌ ها می پردازیم:

کامپوزیت‌ های مستقیم (Direct Composites)

این نوع کامپوزیت‌ ها به طور مستقیم در دهان بیمار و بر روی دندان آسیب‌ دیده قرار داده می‌ شوند. مراحل نصب کامپوزیت شامل آماده‌ سازی دندان، قرار دادن کامپوزیت و پلیمریزاسیون آن در همان جلسه دندانپزشکی است.

🟠 روش نصب:

• دندانپزشک ابتدا دندان را آماده‌ سازی می‌ کند (حذف پوسیدگی و آماده کردن سطح دندان).
• سپس کامپوزیت به صورت لایه‌ به‌ لایه بر روی دندان قرار داده می‌ شود.
• هر لایه با استفاده از نور آبی (در صورت استفاده از کامپوزیت نوری) یا به صورت شیمیایی (در صورت استفاده از کامپوزیت شیمیایی) پلیمریزه می‌ شود.
• در نهایت، ترمیم پولیش و صاف می‌ شود تا با دندان‌ های طبیعی هماهنگ شود.

⚪ مزایا:

• زمان نصب کوتاه‌ تر و انجام در یک جلسه.
• هزینه کمتر نسبت به روش‌ های غیرمستقیم.
• مناسب برای ترمیم‌ های کوچک و متوسط.

🟡 معایب:

• ممکن است در ترمیم‌ های بزرگتر مقاومت کمتری داشته باشد.
• حساسیت به تکنیک و مهارت دندانپزشک.

کامپوزیت‌ های غیر مستقیم (Indirect Composites)

این نوع کامپوزیت‌ ها ابتدا در خارج از دهان بیمار (در لابراتوار دندانپزشکی) تهیه می‌ شوند و سپس در جلسه بعدی بر روی دندان نصب می‌ شوند. این روش بیشتر برای ترمیم‌ های بزرگ و پیچیده مانند اینله‌ و آنله‌ دندان و روکش‌ ها استفاده می‌ شود.

🟠 روش نصب:

• دندانپزشک ابتدا دندان را آماده‌ سازی می‌ کند و یک قالب از دندان می‌ گیرد.
• قالب به لابراتوار دندانپزشکی فرستاده می‌ شود، جایی که ترمیم غیر مستقیم ساخته می‌ شود.
• در جلسه بعدی، دندانپزشک ترمیم آماده شده را بر روی دندان بیمار نصب می‌ کند و آن را با استفاده از یک ماده چسبنده مخصوص به دندان می‌ چسباند.

⚪ مزایا:

• مقاومت و دوام بیشتر نسبت به ترمیم‌ های مستقیم.
• کنترل بهتر بر شکل، اندازه و تطابق ترمیم.
• مناسب برای ترمیم‌ های بزرگ و پیچیده.

🟡 معایب:

• نیاز به چندین جلسه درمانی.
• هزینه بیشتر نسبت به ترمیم‌ های مستقیم.
• زمان طولانی‌ تر برای تکمیل درمان.

توجه: هر یک از این روش‌ها با توجه به نیازهای خاص درمانی و شرایط دندان توسط دندانپزشک انتخاب می‌ شوند. روش مستقیم بیشتر برای ترمیم‌ های کوچکتر و ساده‌ تر مناسب بوده، در حالی که روش غیرمستقیم برای ترمیم‌ های بزرگتر و نیازمند دقت بالاتر توصیه می‌ شود.

انواع کامپوزیت دندان بر اساس مکان نصب

بهتر است بدانید کامپوزیت‌ های دندانی بر اساس محل نصب و کاربرد در چند دسته مختلف قرار می‌ گیرند. برخی از آنها تنها برای زیبایی دندان‌ های جلویی استفاده می‌ شوند، در حالی که برخی دیگر برای تقویت و محافظت از دندان‌ های عقبی طراحی شده‌ اند. حال در ادامه، انواع کامپوزیت دندان را بر اساس محل قرارگیری بررسی می نماییم:

کامپوزیت دندان جلو (قدامی)

این نوع کامپوزیت مخصوص دندان‌ های جلویی بوده و بیشتر جنبه زیبایی دارد. کامپوزیت‌ های قدامی با ایجاد سطحی صاف و درخشان باعث سفیدتر و یکدست شدن دندان‌ ها می‌ شوند. علاوه بر این موضوع، فاصله‌ های بین دندان‌ ها را پر کرده و لبخندی زیباتر ایجاد می کند. یکی از مزایای مهم این نوع کامپوزیت، امکان نصب آن بدون نیاز به تراشیدن زیاد دندان است.

کامپوزیت دندان عقب (خلفی)

کامپوزیت‌ های مخصوص دندان‌ های عقبی علاوه بر تقویت استحکام دندان، دندان ها را در برابر سایش و پوسیدگی محافظت می‌ کنند. این نوع کامپوزیت‌ ها از موادی ساخته می‌ شوند که مقاومت بالایی در برابر فشار ناشی از جویدن دارند. لازم به ذکر است دندان‌ های خلفی بیشتر در معرض آسیب دیدگی هستند، به همین دلیل استفاده از کامپوزیت‌ های مقاوم برای این ناحیه ضروری است.

بیشتر بخوانید: پوسیدگی بعد از کامپوزیت دندان

کامپوزیت یونیورسال (چندکاره)

جالب است بدانید این نوع کامپوزیت ترکیبی از ویژگی‌ های کامپوزیت‌ های قدامی و خلفی را دارد. به عبارت دیگر، این نوع کامپوزیت هم استحکام لازم برای دندان‌ های عقبی را فراهم می‌ کند و هم زیبایی مورد نیاز برای دندان‌ های جلویی را ارائه می‌ دهد. بنابراین این نوع به دلیل قابلیت سایش و مقاومت بالا، گزینه‌ ای مناسب برای افرادی بوده که به دنبال دوام و زیبایی همزمان هستند.

کامپوزیت‌ های ارتودنسی

این نوع کامپوزیت به‌ طور خاص برای بستن فاصله‌ های زیاد بین دندان‌ ها و اصلاح نامنظمی‌ های جزئی در دندان‌ ها مورد استفاده می شود. در بسیاری از موارد، این کامپوزیت‌ ها با براکت‌ های ارتودنسی ترکیب می‌ شوند تا به تدریج وضعیت دندان‌ ها را بهبود بخشند.

کامپوزیت سلف کیور (Self Cure)

بهتر است بدانید این نوع کامپوزیت دندان بدون نیاز به نور لیزر و به‌ صورت طبیعی سفت می‌ شود. همچنین از این نوع برای پر کردن نواحی خاص مانند سوراخ‌ های دندان‌ های خلفی یا به عنوان بخشی از پروتزهای دندانی استفاده می‌ شود. با این حال امروزه به دلیل مدت‌ زمان طولانی مورد نیاز برای سخت شدن، کمتر از این روش استفاده می‌ شود.

انواع مختلف کامپوزیت دندان بر اساس رنگ

کامپوزیت‌ های دندان براساس رنگ به چندین دسته تقسیم می‌ شوند که شامل پلت‌ های رنگی مختلفی مانند سیستم رنگ‌ بندی ویتا (Vita shade guide)، سیستم رنگ‌ بندی Chromascop و سیستم رنگ‌ بندی Ivoclar می‌ باشند. این پلت‌ ها طیف گسترده‌ ای از رنگ‌ ها را ارائه می‌ دهند که به دندانپزشکان این امکان را می‌ دهد تا رنگ مناسب برای تطابق با دندان‌ های طبیعی شما را انتخاب کنند.

انواع کامپوزیت بر اساس میزان استحکام

کامپوزیت‌ های دندان از نظر میزان استحکام و انسجام به دو گروه اصلی کامپوزیت‌ های سیال (Flowable Composite) و کامپوزیت‌ های تراکم‌ ذیر (Packable Composite) تقسیم می‌ شوند که در ادامه به بررسی آنها می پردازیم:

کامپوزیت‌های سیال (Flowable Composite)

کامپوزیت‌ های سیال به دلیل بافت رقیق و انعطاف‌ پذیر خود، به‌ راحتی در حفره‌ های دندان نفوذ کرده و نواحی آسیب‌ دیده را پوشش می‌ دهند. از این نوع کامپوزیت برای پر کردن ترک‌ های کوچک، ترمیم طوق دندان، پر کردن حفره‌ های سطحی و جلوگیری از پوسیدگی دندان‌ های خلفی استفاده می‌ شود.

کامپوزیت‌ های تراکم‌ پذیر (Packable Composite)

بهتر است بدانید برخلاف کامپوزیت‌ های سیال، کامپوزیت‌ های تراکم‌ پذیر دارای بافتی محکم‌ تر و قوام بیشتری هستند. این نوع کامپوزیت به دلیل استحکام بالا برای ترمیم دندان‌ های عقبی که تحت فشار زیادی قرار دارند، بهترین گزینه به شمار می رود. این نوع مواد در برابر ضربه، سایش و فشارهای ناشی از جویدن مقاوم بوده و ماندگاری بالایی دارند.

کامپوزیت IPS (سرامیکی)

یکی از پرکاربردترین و محبوب‌ ترین انواع کامپوزیت، کامپوزیت IPS است. این نوع کامپوزیت از جنس سرامیک ساخته شده و به دلیل دوام بالا و مقاومت در برابر تغییر رنگ در بسیاری از درمان‌ های زیبایی دندان استفاده می‌ شود. کامپوزیت IPS علاوه بر استحکام بالا، ظاهری طبیعی و درخشان به دندان‌ ها می‌ بخشد.

کامپوزیت دندان بالک فیل (Bulk Fill Composite)

کامپوزیت‌ های بالک فیل از جدیدترین نسل‌ های مواد ترمیمی دندان به شمار می‌ آیند. این نوع کامپوزیت به دندانپزشک اجازه می‌ دهد مقدار بیشتری از مواد رزینی را در یک مرحله روی دندان قرار دهد که این ویژگی منجر به تسریع روند درمان شده و احتمال ایجاد حباب‌ های هوا یا گیر کردن ذرات غذا بین دندان‌ ها را کاهش می‌ دهد. کامپوزیت بالک فیل به دلیل ساختار متراکم خود، مقاومت بالایی در برابر فشار، سایش و تغییر رنگ دارد و گزینه‌ ای مناسب برای ترمیم دندان‌ های عقبی محسوب می شود.

کدام یک از انواع کامپوزیت دندان برای من مناسب است؟

برای تعیین اینکه کدام نوع کامپوزیت دندان برای شما مناسب است، باید چندین عامل مختلف مورد بررسی قرار گیرد. این عوامل شامل محل دندان، نوع و وسعت ترمیم، نیازهای زیبایی و وضعیت کلی دندان‌ های شما عزیزان می باشد.

بهترین روش برای تعیین نوع کامپوزیت مناسب، مشاوره با بهترین دکتر کامپوزیت دندان تهران است. دندانپزشک میتواند با بررسی وضعیت دندان‌ ها، نیازهای ترمیمی و زیبایی شما و استفاده از سیستم‌ های تطابق رنگ مانند سیستم رنگ‌ بندی ویتا (Vita shade guide)، بهترین نوع کامپوزیت را برای شما انتخاب کند.

انواع مواد کامپوزیت دندان

کامپوزیت‌ های دندان از همان موادی ساخته می‌ شوند که برای پر کردن یا باندینگ دندان استفاده می‌ شوند. این مواد ترکیبی از رزین‌ های پلیمری و ذرات معدنی هستند که علاوه بر استحکام بالا، ظاهری طبیعی ایجاد می‌ کنند. به طور کلی ترکیبات اصلی کامپوزیت دندان به شرح زیر است:

• رنگ‌ دانه‌ های خاص: برای تطابق دقیق با رنگ دندان‌ های طبیعی.
• رزین پلیمری (BIS-GMA): ماده‌ ای انعطاف‌ پذیر که چسبندگی بالایی به ساختار دندان دارد.
• ذرات معدنی (سیلیس، دی‌ اکسید سیلیکون، کوارتز و شیشه بوروسیلیکات): برای افزایش استحکام و جلوگیری از ساییدگی.

کاربردهای بالینی انواع کامپوزیت

کامپوزیت‌ های دندانی در دندانپزشکی به طور گسترده‌ ای برای ترمیم و بازسازی دندان‌ ها استفاده می‌ شوند. این مواد رزینی که به خاطر ویژگی‌ های زیبایی‌ شناختی و استحکام خود شناخته شده‌ اند، در موارد مختلفی مانند پر کردن حفره‌ های دندان (ترمیم پوسیدگی‌ها)، بازسازی شکستگی‌ ها و ترک‌ ها، اصلاح ناهنجاری‌ های جزئی در شکل و رنگ دندان، ماده باندینگ برای بهبود چسبندگی و اتصال روکش‌ ها و لمینت‌ها به دندان‌ها کاربرد دارند.

1. کامپوزیت‌های یونیورسال (Universal Composites)
2. کامپوزیت‌های میکروفیل (Microfill Composites)
3. کامپوزیت‌های نانوفیل (Nanofill Composites)
4. کامپوزیت‌های هیبرید (Hybrid Composites)
5. کامپوزیت‌های فلو (Flowable Composites)
6. کامپوزیت‌های رنگ‌پذیر (Stainable Composites)

نتیجه گیری

با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، کامپوزیت دندان یکی از پرکاربردترین مواد در دندانپزشکی ترمیمی و زیبایی بوده که در انواع مختلفی عرضه می‌ شود. این مواد بر اساس میزان استحکام، نحوه استفاده و ترکیبات سازنده به دسته‌ های گوناگونی تقسیم می‌ شوند. برخی از کامپوزیت‌ ها مانند کامپوزیت‌ های سیال (Flowable) برای ترمیم‌ های سطحی و دندان‌ های خلفی مناسب بوده و کامپوزیت‌ های تراکم‌ پذیر (Packable) استحکام بیشتری داشته و برای بازسازی دندان‌ های آسیب‌ دیده به کار می‌ روند. به‌ طور کلی، انتخاب نوع کامپوزیت دندان به نیاز شما عزیزان، محل استفاده و میزان دوام مورد انتظار بستگی دارد.