در این مقاله با علت ریختن مواد دندان پر شده، مهمترین علائم خرابی پرکردگی، زمان نیاز به ترمیم مجدد یا تعویض، عمر انواع پرکردگی، مراحل درمان و مراقبت‌های بعد از آن آشنا می‌شوید.
ترمیم مجدد دندان پر شده چیست؟
ترمیم مجدد دندان پر شده به درمانی گفته می‌شود که در آن یک دندان دارای پرکردگی قبلی، به دلیل خرابی، شکستگی، افتادن مواد، پوسیدگی مجدد یا مشکلات دیگر دوباره درمان می‌شود. بسته به شرایط دندان، ممکن است فقط بخش کوچکی از ترمیم قبلی اصلاح شود یا لازم باشد پرکردگی قبلی به طور کامل خارج و با ماده ترمیمی جدید جایگزین شود.
بنابراین ترمیم مجدد دندان پر شده همیشه به معنی تعویض کامل پرکردگی نیست. انتخاب روش درمان به وضعیت خود دندان، میزان آسیب و شرایط پرکردگی قبلی بستگی دارد.
علت افتادن پر کردگی دندان چیست؟
افتادن پرکردگی معمولا بی دلیل نیست و نتیجه یکی از عوامل زیر است:
- سایش یا پوسیدگی مجدد زیر پرکردگی: با گذشت زمان ممکن است ناحیه زیر یا اطراف پرکردگی دوباره دچار پوسیدگی شود و چسبندگی پرکردگی از بین برود.
- مصرف غذاهای سفت و چسبناک: خوراکی هایی مثل آدامس، آب نبات یا ته دیگ باعث لق شده یا کنده شدن پرکردگی دندان شوند.
- فشار بیش از حد هنگام جویدن یا دندان قروچه: افرادی که عادت به دندان قروچه یا جویدن سخت دارند، بیشتر در معرض افتادن پرکردگی هستند.
- فرسودگی مواد پرکننده با گذشت زمان: پرکردگی های کامپوزیتی و آمالگام عمر محدودی دارند و معمولا پس از ۵ تا ۱۰ سال نیاز به ترمیم پیدا می کنند.
- رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان: شستشوی ناکافی یا تجمع پلاک باعث پوسیدگی و در نهایت جدا شدن پرکردگی می شود.
بیشتر بخوانید: هزینه پر کردن دندان
تماس برای مشاوره رایگان و فوری با متخصص: ۰۹۰۳۱۲۳۳۹۲۸
مهمترین علائم نیاز به ترمیم مجدد دندان پر شده
پرکردگی خراب همیشه با افتادن کامل مواد مشخص نمی‌شود. گاهی دندان قبل از جدا شدن پرکردگی، علائم مختلفی ایجاد می‌کند.
۱. حساسیت به سرما، گرما یا مواد شیرین : اگر دندانی که قبلاً پر شده هنگام خوردن نوشیدنی سرد، غذای گرم یا مواد شیرین حساس می‌شود، ممکن است مشکلی در پرکردگی یا خود دندان ایجاد شده باشد.
این حساسیت می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و لزوماً به معنی خراب شدن پرکردگی نیست؛ بنابراین در صورت تداوم آن، بررسی دندان ضروری است.
۲. درد هنگام جویدن : درد یا احساس فشار هنگام گاز زدن و جویدن می‌تواند در اثر شکستگی پرکردگی، پوسیدگی مجدد یا حتی ترک خوردگی خود دندان ایجاد شود.
اگر دندان پر شده هنگام جویدن درد می‌گیرد، بهتر است برای مشخص شدن علت، توسط دندانپزشک بررسی شود.
۳. ترک خوردگی یا شکستگی پرکردگی : پرکردگی‌ها ممکن است در اثر فشار زیاد یا فرسودگی ترک بخورند یا بشکنند. آسیب ترمیم می‌تواند باعث ایجاد فضای مناسبی برای تجمع پلاک و نفوذ باکتری‌ها شود.
۴. لب پریدگی لبه‌های پرکردگی : گاهی آسیب فقط در لبه‌های پرکردگی ایجاد می‌شود. در این حالت ممکن است بین دندان و ترمیم فاصله ایجاد شده و مواد غذایی و پلاک در این قسمت تجمع پیدا کنند.
۵. پوسیدگی مجدد اطراف یا زیر پرکردگی : یکی از دلایل مهم ترمیم مجدد یا تعویض پرکردگی دندان، ایجاد پوسیدگی جدید در اطراف یا زیر ترمیم قبلی است.
پوسیدگی مجدد همیشه با درد همراه نیست و ممکن است در معاینه یا رادیوگرافی مشخص شود.
۶. لق شدن یا افتادن مواد دندان پر شده : اگر احساس می‌کنید پرکردگی حرکت می‌کند، لق شده یا بخشی از آن جدا شده است، بهتر است در اولین فرصت دندان را بررسی کنید.
در صورت افتادن مواد دندان پر شده نیز بهتر است مراجعه به دندانپزشک را به تأخیر نیندازید؛ زیرا دندان ممکن است بدون محافظ مناسب در معرض شکستگی یا پوسیدگی قرار بگیرد.
۷. تغییر رنگ اطراف پرکردگی : تیره شدن یا ایجاد لکه در اطراف ترمیم می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. در بعضی موارد تغییر رنگ به خود ماده ترمیمی مربوط است، اما گاهی ممکن است نشانه پوسیدگی یا مشکل در اطراف پرکردگی باشد.
۸ . گیر کردن مداوم مواد غذایی : اگر مواد غذایی مرتباً اطراف یک دندان پر شده گیر می‌کنند، ممکن است لبه‌های ترمیم تغییر کرده یا بین دندان و پرکردگی فاصله ایجاد شده باشد.
۹. گیر کردن یا پاره شدن نخ دندان : اگر نخ دندان هنگام عبور از کنار پرکردگی مرتب گیر می‌کند یا پاره می‌شود، ممکن است لبه ترمیم دچار شکستگی یا تغییر شکل شده باشد.
۱۰. احساس زبری یا تغییر شکل پرکردگی : اگر هنگام عبور زبان روی دندان احساس می‌کنید سطح پرکردگی زبر، لب‌پریده یا متفاوت شده است، بهتر است وضعیت ترمیم بررسی شود.
اگر پرکردگی دندان افتاد، چه کار کنیم؟
گاهی اوقات ممکن است افتادن پرکردگی دندان در زمانی اتفاق بیفتد که دسترسی به دندانپزشک ندارید؛ در این شرایط با چند اقدام ساده مانند شستشوی دندان ها و خودداری از اقدامات پرخطر برای دندان ها می توانید از درد، التهاب، عفونت و آسیب بیشتر به دندان جلوگیری کنید. این کارها به طور موقت، از ناحیه آسیب دیده محافظت کرده و مانع از نفوذ باکتری ها و تحریک عصب دندان می شود تا درمان اصلی نزد دندانپزشک انجام شود. در ادامه اقدامات پس از افتادن پر کردن دندان را بررسی کرده ایم:
۱. تکه پر کردگی را پیدا کنید
اگر پرکردگی هنوز سالم است، آن را تمیز کرده و در یک دستمال تمیز یا ظرف کوچک نگه دارید. دندانپزشک با بررسی آن تشخیص می دهد که آیا قابل استفاده مجدد است یا باید ترمیم جدید انجام شود. گاهی وجود قطعه اصلی به تشخیص نوع ماده و محل دقیق ترمیم کمک می کند.
۲. دهان خود را با آب گرم و نمک شستشو دهید
محلول آب نمک یکی از بهترین روش های خانگی برای ضدعفونی موقت دهان است. با این کار، باکتری های ناحیه آسیب دیده کاهش می یابند و التهاب یا بوی بد دهان کنترل می شود. کافی است نصف قاشق چای خوری نمک را در یک لیوان آب گرم حل کنید و به آرامی در دهان بچرخانید.
۳. از خوردن غذاهای سفت، چسبناک و شیرین خودداری کنید
مواد غذایی سفت یا چسبناک به بخش آسیب دیده فشار آورده و باعث شکستگی بیشتر یا درد می شود. بهتر است تا زمان مراجعه به دندانپزشک، فقط غذاهای نرم مثل سوپ، پوره یا ماست بخورید و از سمت سالم دهان برای جویدن استفاده کنید.
۴. در صورت درد یا حساسیت، از مسکن استفاده کنید
اگر دندان حساس یا دردناک شده، مصرف داروهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن یا استامینوفن می تواند درد را تسکین دهد. البته باید از مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک ها پرهیز کنید.
بیشتر بخوانید: بهترین دکتر کامپوزیت در شریعتی
۵. از موم دندانی استفاده کنید
گاهی پس افتادن پرکردگی، لبه دندان تیز می شود و زبان یا گونه را زخم می کند. در این شرایط می توانید از موم مخصوص دندانی استفاده کنید و ناحیه را موقتا بپوشانید.
۶. از تغییرات دمایی ناگهانی پرهیز کنید
خوردن خوراکی های خیلی داغ یا سرد باعث تحریک عصب دندان و ایجاد درد شدید می شود. تا زمانی که پرکردگی مجدد انجام نشده، بهتر است از مصرف این مواد خودداری کنید و غذاها را در دمای متعادل میل کنید.
۷. در اولین فرصت نوبت دندان پزشکی بگیرید
هیچ روش خانگی جای درمان اصلی را نمی گیرد. حتی اگر درد ندارید، افتادن پر کردگی یعنی سطح دندان در معرض پوسیدگی و آلودگی است؛ بنابراین بهتر است در سریع ترین زمان ممکن به دندانپزشک مراجعه کنید تا از نیاز به عصب کشی یا درمان های پرهزینه تر جلوگیری شود.
آیا هر پرکردگی قدیمی نیاز به تعویض دارد؟
خیر. قدیمی بودن پرکردگی به تنهایی دلیل کافی برای تعویض آن نیست.
اگر پرکردگی سالم باشد، ترک یا شکستگی نداشته باشد، اطراف آن پوسیدگی ایجاد نشده باشد و عملکرد مناسبی داشته باشد، ممکن است نیازی به تعویض آن وجود نداشته باشد. در مقابل، اگر پرکردگی دچار شکستگی، نشتی، پوسیدگی مجدد، لق شدن یا آسیب قابل توجه شده باشد، دندانپزشک ممکن است ترمیم مجدد یا تعویض کامل آن را پیشنهاد کند. بنابراین تصمیم درباره تعویض پرکردگی بر اساس وضعیت فعلی دندان و ترمیم گرفته می‌شود، نه صرفاً سن پرکردگی.
عمر مفید انواع پرکردگی دندان
در واقع، تصمیم به تعویض بیشتر به وضعیت پرکردگی و سلامت دندان بستگی دارد تا مدت زمانی که از انجام آن گذشته است. با این حال، هر نوع ماده ترمیمی عمر مفید متفاوتی دارد:
| نوع پرکردگی | عمر مفید تقریبی |
| کامپوزیت | ۵ تا ۱۰ سال |
| آمالگام | ۷ تا ۱۵ سال |
| سرامیکی | ۷ تا ۱۵ سال |
| گلاس آینومر | ۳ تا ۵ سال |
| طلا | ۱۵ تا ۲۰ سال یا حتی بیشتر |
این اعداد تقریبی هستند و نمی‌توان فقط بر اساس مدت زمان، درباره تعویض یک پرکردگی تصمیم گرفت. ممکن است یک پرکردگی قدیمی همچنان عملکرد مناسبی داشته باشد و در مقابل، یک پرکردگی جدیدتر به دلیل شکستگی یا پوسیدگی مجدد نیاز به درمان پیدا کند.
چرا پرکردگی های قدیمی خراب می شوند؟
پرکردگی های دندان به مرور زمان در اثر عوامل مختلف دچار فرسودگی یا آسیب می شوند. مهم ترین دلایل آن، عبارتند از:
- فشار زیاد هنگام جویدن
- دندان قروچه
- پوسیدگی مجدد دندان
- رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان
- مصرف زیاد مواد غذایی و نوشیدنی‌های قندی
- جویدن یخ یا مواد بسیار سفت
- ضربه به دندان
- فرسودگی طبیعی ماده ترمیمی
- کیفیت ترمیم اولیه
ترمیم مجدد پرکردگی با تعویض پرکردگی چه تفاوتی دارد؟
این دو اصطلاح همیشه به یک روش درمانی اشاره نمی‌کنند. اگر آسیب پرکردگی محدود باشد و ساختار دندان و ترمیم شرایط مناسبی داشته باشد، ممکن است بتوان بخش آسیب‌دیده را اصلاح یا ترمیم کرد.
اما اگر پرکردگی دچار شکستگی گسترده، پوسیدگی مجدد، نشتی یا آسیب قابل توجه شده باشد، ممکن است لازم باشد پرکردگی قبلی به طور کامل خارج و ترمیم جدید انجام شود. بنابراین ترمیم مجدد دندان پر شده می‌تواند شامل اصلاح ترمیم قبلی یا تعویض کامل آن باشد.
دندانپزشک چگونه تشخیص می دهد که پرکردگی باید تعویض شود؟
دندانپزشک تنها با توجه به قدیمی بودن پرکردگی، آن را تعویض نمی کند. ابتدا وضعیت دندان و پرکردگی به طور کامل بررسی می شود تا مشخص شود آیا ترمیم هنوز عملکرد مناسبی دارد یا خیر. همچنین برای تشخیص از روش های زیر استفاده می شود:
- معاینه بالینی: بررسی وضعیت کلی دندان و پرکردگی از نظر شکستگی، فرسودگی یا پوسیدگی.
- عکس بایت وینگ: تشخیص پوسیدگی های پنهان در اطراف یا زیر پرکردگی که با چشم قابل مشاهده نیستند.
- بررسی لبه های پرکردگی: ارزیابی وجود نشتی، فاصله یا لب پریدگی در اطراف ترمیم.
- تست حساسیت: بررسی واکنش دندان به سرما، گرما یا فشار برای ارزیابی سلامت عصب.
- بررسی ترک های دندان: تشخیص ترک های ریز در دندان یا پرکردگی که ممکن است باعث درد یا شکستگی شوند.
مراحل تعویض پرکردگی دندان
- بی حسی موضعی: ناحیه موردنظر برای جلوگیری از احساس درد، بی حس می شود.
- خارج کردن پرکردگی قدیمی: دندانپزشک با دقت پرکردگی آسیب دیده را از روی دندان برمی دارد.
- برداشتن پوسیدگی احتمالی: در صورت وجود پوسیدگی زیر پرکردگی، بافت های آسیب دیده به طور کامل حذف می شوند.
- ضدعفونی کردن حفره دندان: محل ترمیم تمیز و ضدعفونی می شود تا از باقی ماندن باکتری ها جلوگیری شود.
- قرار دادن ماده ترمیمی جدید: دندان با استفاده از ماده مناسب مانند کامپوزیت یا آمالگام مجددا ترمیم می شود.
- تنظیم ارتفاع ترمیم: دندانپزشک تماس دندان ها را بررسی می کند تا هنگام جویدن فشاری به دندان وارد نشود.
- پولیش نهایی: در پایان، سطح پرکردگی صاف و صیقلی می شود تا ظاهر و عملکرد مناسبی داشته باشد.
اگر پرکردگی قدیمی تعویض نشود چه اتفاقی می افتد؟
اگر پرکردگی آسیب دیده به موقع تعویض نشود، باکتری ها می توانند به زیر آن نفوذ کرده و باعث گسترش پوسیدگی شوند. ادامه این روند ممکن است به عصب دندان آسیب برساند و نیاز به عصب کشی، روکش یا حتی کشیدن دندان را ایجاد کند. همچنین، پرکردگی فرسوده خطر ترک خوردگی و شکستگی دندان را افزایش می دهد. به همین دلیل، تعویض به موقع پرکردگی از بروز مشکلات جدی تر و درمان های پرهزینه جلوگیری می کند.
آیا می توان پرکردگی آمالگام را با کامپوزیت جایگزین کرد؟
بله، در بسیاری از موارد می توان پرکردگی های آمالگام (نقره ای) را با کامپوزیت (هم رنگ دندان) جایگزین کرد. این کار معمولا به دلایل زیبایی یا در صورت خرابی، شکستگی یا نشتی آمالگام انجام می شود. البته اگر پرکردگی آمالگام سالم باشد و عملکرد مناسبی داشته باشد، معمولا نیازی به تعویض آن نیست. تصمیم نهایی پس از معاینه دندان و بررسی شرایط آن توسط دندانپزشک گرفته می شود.
راه های ترمیم مجدد دندان پر شده چگونه انجام می شود؟
دندانپزشک پس از معاینه، بسته به نوع پرکردگی و میزان آسیب، یکی از روش های زیر را انتخاب می کند:
۱. پر کردن مجدد ساده
اگر پوسیدگی جدیدی ایجاد نشده باشد، ناحیه تمیز می شود و دندان دوباره با کامپوزیت (همرنگ دندان) یا آمالگام (نقره ای) پر می گردد. این روش سریع، بدون درد و برای آسیب های سطحی مناسب است.
۲. استفاده از اینله یا آنله
وقتی بخش زیادی از پرکردگی از بین رفته باشد، از ترمیم های مقاوم تر به نام اینله یا آنله استفاده می شود. این قطعات از جنس سرامیک یا کامپوزیت فشرده در لابراتور ساخته شده و با چسب مخصوص روی دندان نصب می شود.
۳. درمان ریشه (عصب کشی)
اگر عصب دندان در اثر پوسیدگی یا افتادن پر کردگی در معرض آسیب قرار بگیرد، نیاز به عصب کشی است. پس از پاکسازی کانال ریشه، دندان برای حافظت بیشتر معمولا با روکش پوشانده می شود.
۴. روکش کردن دندان
در مواردی که دندان ضعیف یا چندین بار ترمیم شده است، روکش سرامیکی و زیرکونیا بهترین گزینه است. جنس این روکش ها مانند سپری محکم روی دندان قرار می گیرد و از شکستن یا پوسیدگی مجدد جلوگیری می کند.
مراقبت های بعد از ترمیم مجدد دندان پرشده
برای افزایش دوام پرکردگی جدید و جلوگیری از پوسیدگی مجدد، رعایت نکات زیر ضروری است:
- تا برطرف شدن کامل بی‌حسی، با آن سمت دهان غذا نجوید.
- در ساعات اولیه از غذاهای بسیار سفت یا چسبنده پرهیز کنید.
- حداقل دو بار در روز مسواک بزنید.
- به صورت منظم از نخ دندان استفاده کنید.
- مصرف مواد غذایی و نوشیدنی‌های قندی را کاهش دهید.
- از جویدن یخ، آبنبات بسیار سفت و اجسام سخت خودداری کنید.
- در صورت دندان قروچه، درباره روشهای کنترل آن با دندانپزشک مشورت کنید.
- اگر بعد از درمان درد شدید، حساسیت طولانی‌مدت یا احساس بلند بودن پرکردگی داشتید، برای بررسی مجدد مراجعه کنید.
بیشتر بخوانید: فرق ترمیم و پرکردن دندان
چگونه عمر پرکردگی دندان را افزایش دهیم؟
برای افزایش ماندگاری پرکردگی، فقط نوع ماده ترمیمی اهمیت ندارد؛ مراقبت از خود دندان نیز بسیار مهم است. رعایت بهداشت دهان و دندان، کاهش مصرف قند، معاینه منظم، درمان به موقع پوسیدگی‌ها و پرهیز از جویدن مواد بسیار سخت می‌تواند به افزایش طول عمر ترمیم کمک کند. همچنین اگر دندان قروچه یا فشردن دندان‌ها دارید، کنترل این عادت می‌تواند فشار واردشده به پرکردگی را کاهش دهد.
جمع‌بندی
ترمیم مجدد دندان پر شده زمانی مطرح می‌شود که پرکردگی قبلی دچار مشکل شده باشد؛ مشکلاتی مانند ریختن یا شکستن مواد، پوسیدگی مجدد، لق شدن، درد هنگام جویدن یا ایجاد آسیب در اطراف ترمیم.
با این حال، هر پرکردگی قدیمی الزاماً نیاز به تعویض ندارد. اگر ترمیم سالم باشد و دندان مشکلی نداشته باشد، ممکن است همچنان قابل استفاده باشد. در صورت وجود آسیب، دندانپزشک پس از معاینه مشخص می‌کند که آیا امکان ترمیم مجدد وجود دارد یا باید پرکردگی قبلی به طور کامل تعویض شود.
تشخیص و درمان به موقع می‌تواند از پیشرفت پوسیدگی و ایجاد مشکلات پیچیده‌تر مانند آسیب به پالپ و نیاز به عصب‌کشی جلوگیری کند. اگر پرکردگی دندان شما ریخته، شکسته یا هنگام جویدن و خوردن غذا دچار درد و حساسیت شده‌اید، برای بررسی وضعیت دندان و انتخاب روش مناسب درمان با دکتر سیمین برنگی تماس بگیرید.
سوالات متداول
۱. از کجا بفهمم پرکردگی دندانم خراب شده است؟
حساسیت، درد هنگام جویدن، ترک یا شکستگی، لق شدن، افتادن مواد پرکردگی، گیر کردن مواد غذایی، تغییر شکل یا ایجاد فاصله در اطراف ترمیم می‌تواند نشانه وجود مشکل باشد. تشخیص قطعی نیاز به معاینه دندانپزشک دارد.
۲. علت ریختن مواد دندان پر شده چیست؟
فرسودگی پرکردگی، فشار زیاد، دندان قروچه، پوسیدگی مجدد، ضربه یا شکستگی خود دندان از عواملی هستند که می‌توانند باعث جدا شدن یا شکستن مواد پرکردگی شوند.
۳. اگر مواد دندان پر شده بیفتد، باید چه کار کنم؟
بهتر است در اولین فرصت برای بررسی دندان مراجعه کنید. تا زمان مراجعه، با آن سمت دهان غذاهای سفت نجوید و محل دندان را تمیز نگه دارید.
۴. آیا ترمیم مجدد دندان پر شده درد دارد؟
ترمیم مجدد معمولاً با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. ممکن است بعد از درمان برای مدتی حساسیت ایجاد شود، اما درد شدید یا مداوم نیاز به بررسی دارد.
۵. آیا پرکردگی دندان را می‌توان دوباره ترمیم کرد؟
در بعضی موارد، اگر آسیب محدود باشد، امکان اصلاح یا ترمیم بخش آسیب‌دیده وجود دارد. اما در صورت شکستگی گسترده، پوسیدگی مجدد یا آسیب جدی، ممکن است تعویض کامل پرکردگی لازم باشد.
۶. چه زمانی پرکردگی دندان باید تعویض شود؟
زمانی که پرکردگی دچار شکستگی، پوسیدگی مجدد، نشتی، لق شدن یا آسیب قابل توجه شده باشد، ممکن است تعویض آن لازم شود. صرفاً قدیمی بودن پرکردگی به معنی نیاز قطعی به تعویض نیست.
۷. آیا می‌توان پرکردگی آمالگام را با کامپوزیت تعویض کرد؟
بله، در بسیاری از موارد امکان جایگزینی آمالگام با کامپوزیت وجود دارد؛ اما ابتدا باید وضعیت دندان و پرکردگی توسط دندانپزشک بررسی شود.
۸. آیا تعویض پرکردگی به دندان آسیب می‌زند؟
هدف از تعویض پرکردگی آسیب‌دیده، حفظ سلامت و ساختار دندان است. با این حال، ضرورت تعویض و روش مناسب درمان باید بر اساس شرایط همان دندان مشخص شود.
