تغییر رنگ دندان یکی از رایج ترین دغدغه های مردم بوده که به دلیل عوامل مختلفی مانند مصرف نوشیدنی های رنگی، دخانیات، افزایش سن و سایر مشکلات دیگر دندان ایجاد می شود. این تغییر رنگ به صورت سطحی یا عمیق است و هر کدام علت و درمان متفاوتی دارند. از ساده ترین راه ها مانند جرم گیری تا درمان های تخصصی همچون بلیچینگ برای سفید کردن دندان ها وجود دارد. تشخیص علت دقیق تغییر رنگ، اولین قدم برای انتخاب صحیح درمان است. در این مقاله به طور کامل به مهم ترین علت ها و بهترین روش های درمان تغییر رنگ دندان می پردازیم تا با شناخت علت، روش درمانی مناسب خود را انتخاب کنید.
تغییر رنگ دندان چیست؟
تغییر رنگ دندان به حالتی گفته می شود که طی آن، دندان ها از رنگ طبیعی خود یعنی رنگ سفید مایل به کرم فاصله گرفته و به طیف هایی مانند زرد، قهوه ای، خاکستری یا حتی سیاه تغییر می کنند. تغییر رنگ در سطح مینای دندان ناشی از عوامل خارجی است و تغییر رنگ در لایه های عمیق تر مانند عاج علت های داخلی و ساختاری دارد. علاوه بر این، برخی افراد به صورت ذاتی یا مادرزادی دندان های تیره یا زردتر دارند.
علت تغییر رنگ دندان
تغییر رنگ دندان به دلایل مختلفی رخ می دهد؛ برخی عوامل روی سطح دندان اثر می گذارند مثل مصرف نوشیدنی های رنگی، دخانیات و تجمع جرم، برخی عوامل هم داخلی و ساختاری مانند داروهای دوران کودکی، بیماری ها، درمان های پزشکی و عوامل ژنتیکی باعث تغییر رنگ دندان ها می شود. شدت و نوع تغییر رنگ بسته به علت متفاوت است و روش درمان نیز بر اساس آن انتخاب می شود. در ادامه همه علت های داخلی و خارجی را در جدول بررسی کرده ایم:
| عوامل خارجی | عوامل داخلی |
| نوشیدنی های رنگی (چای، قهوه، نوشابه، دمنوشهای پررنگ) | مصرف داروها (تتراسایکلین، مینوسیکلین، داروهای فشار خون، دهانشویه ها) |
| غذاهای رنگی و ادویه ها (زردچوبه، لبو، سویا، شکلات تیره) | ضربه یا آسیب به دندان |
| دخانیات (سیگار، قلیان) | فلوراید بیش از حد (فلوئوروزیس) |
| تجمع پلاک و جرم | افزایش سن |
| رعایت نکردن بهداشت دهان | عوامل ژنتیکی و مادرزادی |
| دهان خشک | پوسیدگی دندان |
| – | بیماری ها و درمانهای پزشکی (شیمیدرمانی، پرتودرمانی) |
۱. مصرف نوشیدنی های رنگی
نوشیدنی های رنگی مانند چای، نوشابه، قهوه و دمنوش های پررنگ، حاوی رنگدانه های قوی هستند که به راحتی روی مینای دندان رسوب کرده و به مرور باعث تغییر رنگ می شوند. مصرف روزانه این نوشیدنی ها به خصوص بدون شست و شوی دهان، شدت لکه ها را بیشتر می کند. هرچه سطح مینای دندان ضعیف تر باشد، جذب این رنگدانه ها سریع تر اتفاق می افتد.
۲. استعمال دخانیات
نیکوتین موجود در سیگار و قلیان وارد منافذ مینای دندان شده و باعث ایجاد لکه های قهوه ای و رسوب شدید می شوند. این لکه ها معمولا چسبنده اند و حتی با مسواک معمولی از بین نمی روند. استفاده طولانی مدت از دخانیات نه تنها دندان ها را تیره می کند، بلکه موجب افزایش جرم و در نتیجه تیرگی بیشتر دندان ها می شود.
بیشتر بخوانید: بستن فاصله بین دندان ها
۳. تجمع پلاک و جرم
وقتی پلاک دندانی تمیز نشود، به جرم سخت تبدیل می شود که رنگی مایل به قهوه ای دارد و روی سطح دندان را می پوشاند. جرم دندان مانع از درخشندگی دندان شده و به مرور باعث کدر شدن و تیرگی ظاهر دندان می شود.
۴. مصرف برخی از داروها
آنتی بیوتیک هایی مانند تتراسایکلین و مینوسیکلین در دوران رشد دندان باعث ایجاد لکه های خاکستری یا قهوه ای عمقی شوند. حتی برخی داروهای فشار خون، دهان شویه حاوی کلرهگزیدین و داروهای ضدحساسیت نیز تغییر رنگ ایجاد می کنند. این لکه ها معمولا درون ساختار دندان تثبیت می شوند.
۵. ضربه یا آسیب به دندان
آسیب شدید به دندان باعث خونریزی یا از بین رفتن بافت داخلی دندان می شود که در نتیجه دندان به رنگ خاکستری یا قهوه ی تیره تغییر می کند. این تغییر رنگ بیشتر در دندان های جلو دیده می شود و به مرور شدت آن افزایش می یابد. حتی در زمانی که پالپ زنده بماند، خونریزی داخلی باعث لکه های دائمی می شود.
۶. فلوراید بیش از حد
فلوراید یک ماده معدنی مفید برای تقویت مینای دندان است، اما دریافت بیش از حد آن در دوران کودکی روند طبیعی تشکیل مینا را مختل می کند. این عدم تعادل به ایجاد لکه های سفید، زرد یا قهوه ای روی دندان منجر می شود که به آن فلوراید یا فلوئوروزیس گفته می شود. معمولا این مشکل زمانی رخ می دهد که کودک آب با فلوراید بالا مصرف کند یا از خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کند.
۷. افزایش سن
با افزایش سن، ضخامت مینای دندان کاهش می یابد و لایه زرد رنگ عاج بیشتر دیده می شود. علاوه بر آن، سال ها قرار گرفتن در معرض مواد رنگ زا و سایش طبیعی دندان باعث تیرگی تدریجی رنگ دندان می شود. این تغییر رنگ کاملا طبیعی است اما شدت آن در افراد مختلف متفاوت است.
بیشتر بخوانید: کامپوزیت دندان خرگوشی
۸. عوامل ژنتیکی و مادر زادی
برخی افراد به صورت ژنتیکی مینای دندان نازک تر یا رنگ دانه های متفاوت تری در ساختار دندان دارند که باعث تیرگی ذاتی رنگ دندان می شود. در این افراد، حتی با رعایت کامل بهداشت دهان، دندان ها حالت زرد یا خاکستری خفیف دارند.
۹. پوسیدگی دندان
پوسیدگی موجب از بین رفتن بافت مینای دندان و ایجاد لکه های قهوه ای یا سیاه رنگ می شود. با پیشرفت پوسیدگی، رنگ دندان تیره تر شده و در برخی نواحی حتی سیاه می شود. پوسیدگی های سطحی ممکن است شبیه لکه های رنگی به نظر برسند، اما با درمان دیرهنگام به تغییر رنگ شدید منجر می شوند.
۱۰. رعایت نکردن بهداشت دهان
مسواک نزدن منظم، استفاده نکردن از نخ دندان و عدم جرم گیری دوره ای باعث تجمع موادغذایی، پلاک و باکتری شده و به مرور باعث تغییر رنگ دندان می شود. حتی بهترین درمان های زیبایی نیز بدون رعایت بهداشت دهان، ماندگار نخواهند بود.
۱۱. مصرف زیاد غذاهای رنگی
موادغذایی مانند زردچوبه، لبو، سویا، شکلات تیره و انواع ادویه جات، لکه روی سطح مینای دندان ایجاد می کنند. این مواد رنگ زا در تماس با بزاق فعال تر شده و به مرور رنگ دندان را زرد و تیره می کنند.
بیشتر بخوانید: جلوگیری از پوسیدگی دندان
۱۲. خشکی دهان
بزاق نقش بسیار مهمی در پاکسازی طبیعی دندان ها دارد. در افراد مبتلا به خشکی دهان ( به دلیل استرس، داروها یا مشکلات غدد بزاقی)، احتمال تجمع باکتری، پلاک و در نتیجه تیرگی دندان افزایش می یابد.
۱۳. بیماری ها و درمان های پزشکی
برخی از بیماری ها روی تشکیل و استحکام دندان اثر می گذارند و باعث ایجاد لکه یا تیرگی روی دندان می شوند، مخصوصا بیماری های شدید دوران کودکی که با تب بالا همراه هستند. علاوه بر این، درمان هایی مثل شیمی درمانی یا پرتو درمانی در ناحیه سر و گردن رنگ دندان ها را کدرتر و تیره تر می کند.
تغییر رنگ های مختلف دندان
بهتر است بدانید رنگ دندان ها بنا به دلایل مختلفی تغییر می کند که در ادامه به بررسی رنگ های مختلف دندان و دلایل بروز آنها اشاره می نماییم:
تغییر رنگ دندان به زرد
زرد شدن دندان یکی از شایع ترین تغییرات رنگی بوده که اغلب با افزایش سن اتفاق می افتد. علت بروز این عارضه، نازک شدن مینای دندان و نمایان شدن عاج زرد رنگ زیر آن است. البته لازم به ذکر است علاوه بر افزایش سن، عوامل ذکر شده در زیر نقش بسزایی در زرد شدن دندان ها دارند:
- استعمال دخانیات
- مصرف برخی داروهای خاص
- رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان
- مصرف بیش از حد چای، قهوه و نوشیدنی های اسید
بیشتر بخوانید: قیمت اصلاح طرح لبخند
تغییر رنگ دندان به قهوه ای
رنگ قهوه ای به دلیل لکه های ناشی از مواد غذایی یا عادات ناسالم بوجود می آید. به طور کلی عوامل اصلی بروز این رنگ به شرح زیر است:
- عدم رعایت بهداشت دهان و دندان
- استفاده از دخانیات (سیگار و تنباکو)
- مصرف مداوم قهوه، چای، شکلات و نوشیدنی های رنگی
- قرار گرفتن بیش از حد در معرض فلوراید به خصوص در کودکان در حال رشد
تغییر رنگ دندان به سفید (لکه های سفید روی دندان)
معمولا لکه های سفید روی دندان نشان دهنده دو حالت ذکر شده در زیر می باشد:
- فلوروزیس دندانی: مصرف بیش از حد فلوراید در دوران رشد دندان ها باعث ایجاد لکه های سفید روی دندان می شود.
- دمینرالیزاسیون:شروع فرایند پوسیدگی اولیه که در اثر اسید های تولید شده توسط باکتری های دهان رخ می دهد و باعث کاهش مواد معدنی دندان می گردد.
تغییر رنگ دندان به سیاه یا خاکستری
بهتر است بدانید رنگ خاکستری یا سیاه دندان نشان دهنده مشکلات جدی و مهم زیر می باشد:
- نکروز پالپ (مرگ بافت داخلی دندان): این وضعیت باعث بروز عفونت یا ضربه شدید به دندان و تیره شدن رنگ دندان می شود.
- مصرف داروهای خاص: برخی آنتی بیوتیک ها مانند تتراسایکلین در دوران رشد دندان ها باعث تغییر رنگ دائمی و خاکستری می شود.
- قرار گرفتن در معرض مواد معدنی: افرادی که در محیط های صنعتی با فلزاتی مانند آهن، منگنز و نقره در تماس هستند، دندان های آنها دچار تغییر رنگ می شوند.
بیشتر بخوانید: درمان پوسیدگی دندان
تغییر رنگ دندان به آبی یا بنفش
در برخی موارد، دندان ها ممکن است به رنگ آبی یا بنفش تغییر کنند. بهتر است بدانید این عارضه ناشی از مصرف زیاد شراب قرمز و رسوب رنگدانه های آن روی مینای دندان است.
انواع تغییر رنگ دندان از نظر عمق
تغییر رنگ دندان ها با توجه به عمق و علت آنها متفاوت است. به طور کلی، تغییر رنگ دندان ها به دو نوع اصلی تقسیم می شود:
لکه های سطحی
این لکه ها بر لایه بیرونی دندان (مینای دندان) تاثیر می گذارند و ناشی از عوامل خارجی مانند غذاها، نوشیدنی ها و سیگار هستند. لازم به ذکر است این لکه ها با رعایت بهداشت دهان و دندان و تغییر سبک زندگی پیشگیری و درمان می شوند.
لکه های عمیق
این لکه ها به لایه داخلی دندان نفوذ می کند و به دلایل مختلفی اعم از ضربه، دارو یا قرار گرفتن در معرض زیاد فلوراید ایجاد می شوند. درمان لکه های عمیق نیاز به درمان حرفه ای مانند بلیچینگ یا استفاده از روکش های دندانی دارد.
روش های جلوگیری از تغییر رنگ دندان
برای پیشگیری از تغییر رنگ دندان ها از نکات ذکر شده در زیر پیروی کنید:
- عدم مصرف سیگار و دخانیات
- مسواک زدن منظم با خمیردندان مناسب
- افزایش تولید بزاق و شست و شوی دهان
- استفاده از نخ دندان و دهان شویه روزانه
- کاهش مصرف غذاها و نوشیدنی های رنگی
- مراجعه منظم به دندانپزشک برای جرم گیری و بررسی سلامت دندان ها
روش های درمان تغییر رنگ دندان تخصصی
تغییر رنگ دندان ها یکی از مشکلات رایج دهان و دندان بوده که تاثیر بسزایی بر زیبایی لبخند می گذارد. به طور کلی روشهای مختلفی برای درمان این عارضه وجود دارد که با توجه به علت تغییر رنگ و تشخیص بهترین دندانپزشک تهران انتخاب می شوند. در ادامه به برخی از بهترین روش های درمان تغییر رنگ دندان اشاره می نماییم:
- لمینت دندان
- بلیچینگ دندان
- کامپوزیت دندان
- جرم گیری و پاکسازی دندان ها
- استفاده از سفید کننده های دندانی بدون نسخه
- رعایت بهداشت دهان و دندان مانند مسواک زدن روزانه، استفاده از نخ دندان و شست و شوی دهان با دهان شویه
۱. لمینت دندان
لمینت دندان، لایه ای نازک از سرامیک است که روی سطح دندان قرار می گیرد و رنگ و شکل دندان را اصلاح می کند.
مزایا:
- تغییر رنگ دائمی و بسیار طبیعی
- پوشش کامل لکه های شدید و عمیق
- امکان اصلاح فرم و اندازه دندان ها
معایب:
- نیاز به تراش مینای دندان در برخی شرایط
- هزینه بالاتر نسبت به سایر روش ها
- در صورت آسیب، نیاز به تعویض دارد.
۲. بلیچینگ دندان
بلیچینگ شامل استفاده از موادشیمیایی سفید کننده (معمولا پراکسید هیدروژن یا کاربامید) برای روشن تر شدن دندان است.
مزایا:
- روش سریع و کم تهاجمی
- قابل انجام در مطب یا منزل
- تغییر رنگ طبیعی و یکنواخت
بیشتر بخوانید: لمینت بهتر است یا بلیچینگ دندان
معایب:
- اثر موقت و نیاز به تکرار درمان
- حساسیت دندان و لثه در برخی افراد
- مناسب برای لکه های عمقی شدید نیست
۳. کامپوزیت دندان
کامپوزیت ونیر، ماده ای همرنگ دندان است که روی سطح دندان قرار می گیرد و رنگ و فرم آن را اصلاح می کند.
مزایا:
- درمان سریع در ۱ تا ۲ جلسه
- قابل ترمیم و اصلاح
- هزینه کمتر نسبت به لمینت
معایب:
- دوام کمتر نسبت به لمینت
- احتمال تغییر رنگ با گذشت زمان
- نیاز به مراقبت برای جلوگیری از لکه
۴. جرم گیری و پاکسازی دندان ها
جرم گیری و پولیش دندان با حذف پلاک و جرم های سطحی، باعث روشن تر شدن رنگ دندان می شود.
مزایا:
- روش ساده و بدون آسیب
- افزایش سلامت لثه و دندان
- رفع لکه های سطحی ناشی از غذا و نوشیدنی
بیشتر بخوانید: ایا جرم گیری دندان را سفید میکند
معایب
- اثر موقت بر رنگ دندان
- برای لکه های عمیق مناسب نیست.
- نیاز به تکرار دوره ای
علت تغییر رنگ دندان مصنوعی
تغییر رنگ دندان مصنوعی معمولاً به دلیل انباشته شدن پلاک و جرم، مصرف زیاد نوشیدنیهای رنگی مثل چای و قهوه، استفاده از دخانیات، فرسوده شدن مواد پروتز در اثر استفاده طولانی، خراش برداشتن سطح دندان (به خاطر مسواک یا خمیردندان نامناسب) و رعایت نکردن بهداشت کافی اتفاق میافتد. همه این عوامل باعث میشوند که رنگدانه جذب شده و ظاهر دندان مصنوعی تغییر کند؛ برای پیشگیری از این اتفاق، باید حتماً از محلولهای شستشوی مخصوص، مسواکهای نرم استفاده کنید، بهطور دورهای جرمگیری انجام دهید و مصرف مواد رنگزا را کاهش دهید.
درمان خانگی سفید شدن دندان
روش های خانگی به اندازه روش های پزشکی و تخصصی موثر نیستند؛ اما ممکن است کمی در تغییر رنگ بر اثر عوامل خارجی تاثیر بگذرد؛ این روش ها شامل موارد زیر می شود:
- مسواک زدن منظم: حداقل دو بار در روز برای جلوگیری از لکه و پوسیدگی.
- استفاده از نخ دندان: حذف پلاک و ذرات غذایی بین دندان ها که باعث تغییر رنگ دندان می شوند.
- دهان شویه سفیدکننده: کمک به کاهش لکه های سطحی و بهبود بوی دهان.
- خمیردندان های سفید کننده: شامل مواد لکه بر یا شیمیایی ملایم برای روشن کردن دندان ها.
- استفاده از جوش شیرین: آن را روی مسواک ریخته و به صورت ملایم به دندان هایتان بزنید تا لکه های سطحی کاهش یابد.
- استفاده از نی برای نوشیدن میعات رنگی: جلوگیری از تماس مستقیم مایعات رنگی با سطح دندان
- خوردن میوه ها و سبزیجات خام: سیب، هویج، کرفس باعث پاکسازی سطح دندان ها به صورت طبیعی می شوند.
- مصرف لبنیات: کلسیم موجود در شیر و ماست باعث تقویت حفظ رنگ طبیعی می شود.
کدام روش سفید کردن دندان برای من مناسب است؟
| روش درمان | چه افرادی مناسب است؟ | مزایا | معایب |
| لمینت دندان | افراد با لکه های شدید یا تغییر رنگ دائمی، دندان های نامنظم یا شکسته | تغییر رنگ دائمی، ظاهر طبیعی، پوشش کامل لکه ها | هزینه بالا، نیاز به تراش مینای دندان، در صورت آسیب نیاز به تعویض |
| بلیچینگ دندان | افرادی با لکه های سطحی تا متوسط، دندان های سالم و بدون پوسیدگی عمیق | سریع، کم تهاجمی، روشن شدن یکنواخت دندان | اثر موقت، حساسیت دندان و لثه، مناسب لکه های شدید نیست |
| کامپوزیت ونیر | افرادی با لکه های متوسط، تغییر رنگ جزئی یا نیاز به اصلاح فرم دندان | سریع، قابل ترمیم، هزینه کمتر نسبت به لمینت | دوام کمتر، احتمال تغییر رنگ با گذشت زمان، نیاز به مراقبت بیشتر |
| جرم گیری و پولیش | افراد با لکه های سطحی ناشی از پلاک و غذا، رعایت بهداشت معمولی | ساده، بدون آسیب، افزایش سلامت لثه | اثر موقت، درمان لکه های عمقی نیست، نیاز به تکرار دوره ای |
| سفیدکننده های خانگی | افرادی با لکه های سطحی خفیف، دنبال روش کم هزینه و خانگی | راحت، استفاده آسان، مناسب لکه های سطحی | اثر محدود، کم اثر روی لکه های شدید، احتمال حساسیت |
| رعایت بهداشت دهان و دندان | همه افراد، مخصوصا پیشگیری کنندگان و کسانی که درمان حرفه ای انجام داده اند | پیشگیری دائمی، حفظ سلامت دهان و لثه، بدون هزینه | درمان مستقیم لکه های شدید نیست، نیاز به تکرار مداوم هر روز |
| روش های خانگی تکمیلی (جوش شیرین، میوه ها، لبنیات، اجتناب از نوشیدنی های رنگی) | افراد با تغییر رنگ خفیف یا برای حفظ رنگ پس از درمان حرفه ای | پیشگیری طبیعی، کمهزینه، بیخطر | اثر محدود، درمان لکه های شدید نیست |
نتیجه گیری
تغییر رنگ دندان دلایل مختلفی دارد که علاوه بر زیبایی، روی اعتماد به نفس شما تاثیر می گذارد. خوشبختانه روش های متنوعی مانند لمینت، کامپوزیت، بلیچینگ و مراقبت های خانگی برای درمان و پیشگیری وجود دارد. انتخاب روش مناسب بسته به شدت تغییر رنگ و وضعیت دندان ها متفاوت است. برای دریافت مشاوره تخصصی و بهترین نتیجه درمانی، با کلینیک دندانپزشک سیمین برنگی تماس و وقت مشاوره بگیرید .
سوالات متداول
۱. تفاوت ماندگاری رنگ دندان بعد از بلیچینگ، کامپوزیت و لمینت چیست؟
بلیچینگ موقت است و بعد از ۶ الی ۱۸ ماه نیاز به تکرار دارد؛ کامپوزیت نیز بین ۵ تا ۷ سال ماندگاری دارد و لمینت با ماندگاری ۷ تا ۱۵ سال بیشترین ثبات و دوام را دارد.
۲. آیا روش های خانگی سفید کردن دندان اثر موثر و طولانی مدت دارند؟
این روش ها بیشتر برای لکه های سطحی مناسب هستند و اثر طولانی ندارند، اما برای حفظ رنگ بعد از درمان حرفه ای موثراند.
۳. آیا تغییر رنگ دندان در کودکان معمولا موقت است یا دائمی؟
برخی لکه ها ناشی از مصرف داروها یا فلوراید زیاد ممکن است دائمی باشند، اما لکه های سطحی معمولا با رعایت بهداشت برطرف می شوند.
بیشتر بخوانید: رفع زرد شدن کامپوزیت دندان
۴. آیا بیماری ها و داروها همیشه باعث تغییر رنگ دائمی دندان می شوند؟
خیر؛ بعضی داروها یا بیماری ها باعث تغییر رنگ موقت می شوند، اما برخی لکه ها عمقی و دائمی هستند و نیاز به روش های حرفه ای دارند.
۵. آیا بلیچینگ دندان برای افراد با حساسیت دندان مناسب است؟
بلیچینگ برای افراد حساس ممکن است حساسیت دندان یا لثه ایجاد کند، اما با استفاده از ژل های مخصوص و نظارت دندانپزشک قابل انجام است.
