پر کردن دندان یکی از رایجترین درمانهای دندانپزشکی است که با هدف بازسازی ساختار ازدسترفته دندان و پیشگیری از گسترش پوسیدگی انجام میشود. با وجود اینکه این درمان نسبتاً ساده و سریع است، اما مراقبتهای پس از آن نقش بسیار مهمی در ماندگاری ترمیم و جلوگیری از عوارض احتمالی دارند. رعایت نکاتی مانند نحوه صحیح غذا خوردن، پرهیز از عادات آسیبزا، و حفظ بهداشت دهان و دندان، میتواند عمر پرکردگی را افزایش داده و از بروز حساسیت یا شکستگی جلوگیری کند. اگر دندان پر شده دارید حتما بخوانید در این مقاله به مهمترین مراقبتهای بعد از پر کردن دندان، نحوه برخورد با درد یا حساسیت، و نکات کلیدی برای حفظ سلامت ترمیم دندانی میپردازیم.
چرا مراقبت بعد از پر کردن دندان اهمیت دارد؟
مراقبت های پس از پر کردن دندان نقش مهمی در افزایش دوام ترمیم و جلوگیری از بروز عوارض بعدی دارند. اگر بلافاصله بعد از درمان، نکات لازم رعایت نشود، ممکن است پرکردگی شل شود، دندان حساس یا دردناک گردد، یا حتی ترمیم ترک بردارد.
از طرفی، تا زمانی که ماده پرکننده کاملاً سفت و پایدار نشده است (بهویژه در پرکردگیهای کامپوزیتی)، باید از خوردن و آشامیدن غذاهای سفت یا خیلی داغ و سرد خودداری کرد. رعایت بهداشت دهان، استفاده صحیح از نخ دندان و مسواک، و پرهیز از عادات مخربی مثل دندانقروچه، از مهمترین اقداماتی است که باعث ماندگاری بیشتر پرکردگی و پیشگیری از پوسیدگی مجدد میشود.
در واقع، مراقبت درست بعد از پر کردن دندان به شما کمک میکند تا درمان انجامشده مؤثرتر باشد، دندان آسیب دیده مجدداً دچار پوسیدگی نشود و نیاز به ترمیم مجدد یا درمانهای پیچیدهتر پیدا نکند.
پر کردن دندان چیست و چرا انجام می شود؟
پرکردگی دندان یکی از روشهای درمانی در دندانپزشکی ترمیمی است. دندانپزشکان از این روش برای ترمیم پوسیدگیها (کَندگیها) یا رفع لبپریدگیها و ترکهای جزئی دندان استفاده میکنند. در این فرایند، دندانپزشک ابتدا بخش پوسیدهی دندان را برمیدارد، سپس ناحیهی آسیبدیده را تمیز کرده و در نهایت حفرهی ایجادشده را با مادهی پرکننده پر میکند.
با پر کردن فضاهایی که ممکن است باکتریها در آن نفوذ کنند، احتمال پوسیدگی مجدد دندان کاهش مییابد.
انواع مختلفی از پرکردگی دندان وجود دارد، اما همهی آنها در یکی از دو دستهی اصلی قرار میگیرند: پرکردگی مستقیم و پرکردگی غیرمستقیم.
- پرکردگی های مستقیم (Direct fillings)
در این روش، دندانپزشک مستقیماً در مطب و بدون نیاز به لابراتوار یا ترمیم موقت، مادهی پرکننده را در دندان قرار میدهد. پرکردگی مستقیم معمولاً در یک جلسه درمانی انجام میشود.
بیشتر بخوانید: آیا پر کردن دندان درد دارد + بررسی علت درد دندان بعد از پر کردن
- پرکردگی های غیرمستقیم (Indirect fillings)
در این روش، تکنسین دندانسازی در لابراتوار پرکردگی را میسازد و سپس دندانپزشک آن را در دهان شما قرار میدهد.
بیشتر پرکردگیهای غیرمستقیم نیاز به دو جلسه ویزیت دارند — یکی برای قالبگیری و دیگری برای نصب ترمیم.
اما اگر دندانپزشک از فناوری CAD/CAM (طراحی و ساخت با کمک کامپیوتر) استفاده کند، ممکن است بتواند پرکردگی غیرمستقیم را در یک جلسه آماده و نصب کند.
مراقبت های مهم بعد از پر کردن دندان
بسته به نوع پرکردگی که دریافت کردهاید، لازم است بلافاصله پس از انجام درمان در مورد غذا خوردن و نوشیدن احتیاط کنید.
- در پر کردن دندان با مواد کامپوزیتی (Resin Composite)، مادهی پرکننده با استفاده از نور فرابنفش بهسرعت سفت میشود، بنابراین معمولاً میتوانید خیلی زود پس از درمان غذا بخورید یا نوشیدنی بنوشید.با این حال، باید صبر کنید تا اثر بیحسی از بین برود، زیرا در غیر این صورت ممکن است ناخودآگاه لب، زبان یا گونه تان را گاز بگیرید.
- اگر بعد از درمان درد یا تورم دارید، بهتر است تا زمان فروکش کردن آن از خوردن غذا خودداری کنید.
- در پرکردگی دندان با آمالگام نقرهای (Silver Amalgam)، زمان بیشتری برای سخت شدن ماده نیاز است.بنابراین معمولاً توصیه میشود تا ۲۴ ساعت پس از درمان از خوردن غذاهای سفت خودداری کنید. در این مدت میتوانید از غذاهای نرم و آسانجَویدنی استفاده کنید، اما باید از خوراکی های ترد، سفت یا چسبنده پرهیز نمایید.
- احساس درد یا ناراحتی خفیف تا متوسط پس از پر کردن دندان طبیعی است و معمولاً طی ۱۲ ساعت کاهش مییابد. پس از آن میتوانید بدون حساسیت یا تحریک، هر غذایی که خواستید بخورید.اما اگر درد یا حساسیت بیش از ۲۴ ساعت ادامه یافت، میتوانید از مسکن های بدون نسخه استفاده کنید یا برای بررسی وضعیت پرکردگی و اطمینان از نبود عفونت، با دندانپزشک خود تماس بگیرید.
- اگر دچار درد مداوم یا ضرباندار در دندان شدید، حتماً با دندانپزشک خود مشورت کنید، زیرا ممکن است پوسیدگی به پالپ (بافت زندهی داخل دندان) رسیده باشد و در این صورت نیاز به درمان ریشه (روت کانال) وجود دارد.
- پس از انجام پرکردگی، مسواک زدن و نخ دندان کشیدن را قطع نکنید. فقط مطمئن شوید که با روش صحیح و با ملایمت اطراف دندان پرشده را تمیز میکنید تا تمام پلاکهای روی سطح و بین دندانها از بین بروند.
در صورت رعایت این نکات، میتوانید به راحتی به روال معمول بهداشت دهان و دندان خود ادامه دهید.
تغذیه مناسب بعد از پر کردن دندان
رعایت رژیم غذایی مناسب پس از پر کردن دندان، تأثیر زیادی در ماندگاری ترمیم و کاهش حساسیت یا درد دندان دارد. نوع غذاهایی که باید مصرف یا از آنها پرهیز کنید، تا حدی به نوع مادهی پرکننده بستگی دارد، اما اصول کلی برای همه مشترک است:
بعد از پر کردن دندان چی بخوریم؟
- غذاهای نرم و آسانجَویدنی مانند پوره سیبزمینی، سوپ، ماست، تخممرغ آبپز، پاستا و برنج نرم.
- نوشیدنیهای ولرم و بدون گاز.
- میوههای نرم مانند موز و آووکادو.
- غذاهای حاوی کلسیم و ویتامین D برای تقویت مینای دندان.
غذاهایی که باید از آن ها پرهیز کنید
- غذاهای سفت، ترد و چسبناک مثل آجیل، بیسکوییت، شکلات کاراملی و آدامس.
- غذاهای خیلی داغ یا خیلی سرد که میتوانند باعث تحریک و حساسیت دندان شوند.
- خوراکیهای اسیدی مثل مرکبات، آبمیوههای صنعتی و نوشابهها، زیرا ممکن است موجب التهاب یا آسیب به ترمیم شوند.
- گوشتهای سفت یا استیک که نیاز به جویدن زیاد دارند
در مجموع، تا چند روز اول بعد از درمان، تغذیه نرم، ملایم و ولرم بهترین گزینه است. این کار باعث میشود فشار اضافی به پرکردگی وارد نشود و دندان بهراحتی ترمیم را بپذیرد.
بیشتر بخوانید: راه های درمان پوسیدگی دندان
ماندگاری پرکردگی دندان چقدر است؟
اگر از دندانهای خود به خوبی مراقبت کنید، پرکردگی های دندانی میتوانند سالهای زیادی دوام داشته باشند.
پرکردگیهای آمالگام (نقره ای) معمولاً تا ۲۰ سال ماندگاری دارند، در حالی که پرکردگیهای کامپوزیتی (همرنگ دندان) حدود ۱۲ تا ۱۵ سال عمر میکنند. در مورد پرکردگی های غیر مستقیم، بسته به نوع مادهی استفادهشده، طول عمر آنها نیز میتواند تا ۲۰ سال باشد، اما این موضوع به شرایط خاص هر دندان و نحوهی مراقبت فرد بستگی دارد که دندانپزشک شما در این مورد توضیح خواهد داد.
عوامل مؤثر در ماندگاری پرکردگی دندان
- نوع ماده پرکننده: ماندگاری آمالگام بیشتر از کامپوزیت است.
- مهارت دندانپزشک: ترمیم دقیقتر، دوام بالاتری دارد.
- شدت پوسیدگی: هرچه پوسیدگی عمیقتر باشد، عمر ترمیم کمتر است.
- بهداشت دهان و دندان: مسواک و نخ دندان منظم از تخریب پرکردگی جلوگیری میکند.
- عادات غذایی: غذاهای سفت و اسیدی موجب سایش و شکستگی میشوند.
- دندانقروچه (Bruxism): فشار زیاد باعث ترک یا لق شدن پرکردگی میشود.
- موقعیت دندان: دندانهای عقبی بهدلیل فشار بیشتر، دوام کمتری دارند.
- استفاده از نخ دندان: تمیز نگه داشتن مرز پرکردگی مانع پوسیدگی مجدد میشود.
- نوشیدنیهای خیلی داغ یا سرد: تغییرات حرارتی به پرکردگی آسیب میزند.
- ویزیت منظم دندانپزشکی: بررسی دورهای مانع از بروز آسیب یا نشتی ترمیم میشود.
سوالات متداول
۱. بعد از پر کردن دندان چه زمانی میتوانم غذا بخورم؟
در پرکردگیهای کامپوزیتی بلافاصله پس از رفع بیحسی، اما در آمالگام حداقل ۲۴ ساعت بعد.
۲. آیا درد بعد از پر کردن دندان طبیعی است؟
بله، درد یا حساسیت خفیف تا چند ساعت طبیعی است و معمولاً خودبهخود برطرف میشود.
۳. اگر دندان بعد از پر کردن حساس باشد چه کنم؟
تا چند روز از خوردن خوراکیهای داغ، سرد یا اسیدی خودداری کنید؛ در صورت تداوم، به دندانپزشک مراجعه کنید.
۴. چطور باید مسواک بزنم؟
بهآرامی و با برس نرم اطراف دندان پرشده را تمیز کنید و از نخ دندان روزانه استفاده کنید.
۵. ماندگاری پرکردگی دندان چقدر است؟
بسته به نوع ماده، بین ۱۰ تا ۲۰ سال دوام دارد.
۶. چه زمانی باید برای چکاپ مراجعه کنم؟
هر شش ماه یکبار، یا در صورت درد، حساسیت یا تغییر رنگ پرکردگی.
۷. آیا پرکردگی ممکن است بیفتد؟
در صورت جویدن غذاهای سفت یا ساییدن دندانها ممکن است جدا شود و نیاز به ترمیم مجدد دارد.
