سلامت دهان و دندان در کودکان، بخشی اساسی از رشد و سلامت عمومی آنهاست؛ اما بسیاری از والدین تصور میکنند که چون دندانهای شیری موقتی هستند، نیازی به درمان جدی ندارند. این در حالی است که پوسیدگی دندان شیری میتواند بر تغذیه، تکلم، رشد فک، اعتماد به نفس و رویش دندان های دائمی اثر مستقیم بگذارد. به همین دلیل، زمانی که دندان کودک دچار پوسیدگی میشود، تشخیص اینکه از چه سنی نیاز به پرکردن وجود دارد و کدام نوع ماده ترمیمی برای کودک مناسب تر است اهمیت بسیار زیادی دارد.
در این مقاله به طور کامل توضیح می دهیم که پرکردن دندان کودکان از چه سنی توصیه می شود، چه زمانی ضروری است، چه موادی برای ترمیم دندان شیری استفاده میشود و هر گزینه چه مزایا و معایبی دارد تا والدین بتوانند با آگاهی کامل بهترین تصمیم را برای سلامت دهان و دندان فرزند خود بگیرند.
پرکردن دندان کودکان چیست؟
زمانی که باکتری ها و پلاک دندانی بیش از حد در دهان تجمع پیدا میکنند، میتوانند باعث تخریب مینای دندان شوند. در گذر زمان، این تخریب گسترش می یابد و حفره هایی به نام پوسیدگی یا «کَوییتی» در دندان ایجاد میکند. مواد ترمیمی یا پرکردگی های دندانی موادی هستند که برای پر کردن این حفره ها استفاده می شوند تا دندان از آسیب بیشتر محافظت شود.
اگر یک پوسیدگی درمان و پر نشود، میتواند منجر به عفونت و آسیبهای شدیدتر در دندان شود و در برخی موارد حتی استخوان فک را نیز تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، معاینات منظم دندانپزشکی برای کودکان اهمیت دارد؛ زیرا دندانپزشک میتواند علائم اولیه پوسیدگی را تشخیص دهد و در سریعترین زمان درمان لازم را انجام دهد.
درباره هزینه پر کردن دندان با انواع مواد بخوانید
مواد مختلفی برای ترمیم و پرکردن دندان کودکان وجود دارد. انتخاب گزینه مناسب به عواملی مانند دوام ماده، شکل ظاهری، بودجه خانواده و توصیه دندانپزشک بستگی دارد. برای آشنایی با انواع مختلف مواد ترمیمی مناسب کودکان، در ادامه با ما همراه باشید.
پرکردن دندان در کودکان از چه سنی انجام می شود؟
برخلاف تصور بسیاری از والدین، پرکردن دندان هیچ سن مشخص یا حداقلی ندارد. هر زمان که دندان شیری دچار پوسیدگی شود، اگر عمق پوسیدگی به حدی باشد که امکان گسترش، درد یا عفونت وجود داشته باشد، پرکردن دندان ضروری است؛ حتی اگر کودک بسیار کوچک باشد.
بهطور معمول، دندانهای شیری از حدود ۶ ماهگی تا ۳ سالگی رویش پیدا میکنند و از همان زمان، احتمال پوسیدگی وجود دارد. بنابراین کودک ممکن است از ۲ تا ۳ سالگی به ترمیم دندان نیاز پیدا کند.
انواع مختلف مواد پرکردگی دندان کودکان
۱. پرکردگی های آمالگام (Amalgam Fillings)
پر کردن دندان با امالگام دوام بسیار بالایی دارند و از ترکیب نقره، روی، مس و قلع ساخته میشوند. این نوع ترمیم برای کودکانی که هنگام جویدن فشار زیادی به دندان وارد میکنند انتخاب بسیار مناسبی است.
۲. پرکردگی های کامپوزیت رزین (Composite Resin Fillings)
پر کردن با مواد سفید کامپوزیتی که از رزینها و پودرهای آکریلیک تشکیل شده است. کامپوزیتها علاوه بر جلوگیری از پیشرفت پوسیدگی، زیبایی ظاهری بسیار خوبی دارند و از نظر رنگ با دندان طبیعی هماهنگ میشوند.
درباره پر کردن دندان با مواد سفید همرنگ دندان (مواد کامپوزیتی) بخوانید
۳. پرکردگی های سرامیکی (Ceramic Fillings)
پرکردگیهای سرامیکی معمولاً از پرسلین ساخته میشوند. این مواد در طول زمان کمتر دچار تغییر رنگ میشوند و میتوانند حدود ۱۵ سال یا بیشتر دوام داشته باشند. با این حال، نسبت به سایر گزینهها قیمت بالاتری دارند.
۴. پرکردگی های گلاس آینومر (Glass Ionomer Fillings)
این نوع پرکردگی برای دندان های شیری بسیار مناسب است و بهطور متوسط حدود ۵ سال دوام دارد. گلاسآینومرها گزینهای عالی برای ترمیم های موقتی در دندانهای شیری به شمار میآیند و همچنین به پیشگیری از پوسیدگی کمک میکنند.
در جدول زیر رایج ترین مواد برای پر کردن دندان کودکان آورده ایم:
| نوع پرکردگی | جنس مواد سازنده | ایمنی برای کودکان | کاربرد رایج در کودکان |
| کامپوزیت (همرنگ دندان) | ترکیب پلاستیک و ذرات شیشه | کاملاً ایمن | دندانهای جلو و عقب |
| گلاسآینومر | شیشه و آکریلیک | کاملاً ایمن | پوسیدگیهای کوچک، دندانهای شیری |
| آمالگام نقرهای | ترکیبی از فلزات شامل نقره و جیوه | ایمن، اما امروزه کمتر استفاده میشود | دندانهای عقب با پوسیدگیهای عمیق و بزرگ |
| سرامیک | ماده پرسلن | ایمن اما پرهزینه | کودکان بزرگتر، دندانهای دائمی |
مراحل انجام پرکردن دندان در کودک
اگر دندانپزشک کودکان برای فرزند شما پرکردن دندان را توصیه کرده است، دانستن مراحل کار برای شما بهعنوان والدین بسیار مهم است. با آگاهی از روند درمان، میتوانید کودک خود را از قبل آماده کنید و اضطراب دندانپزشکی او را کاهش دهید. فرآیند پرکردن دندان معمولاً در سه مرحله ساده انجام میشود:
- بیحسی دندان و بافتهای اطراف
ابتدا دندان و نواحی اطراف آن بیحس میشود. این کار باعث میشود تجربه درمان برای کودک بدون درد و راحت باشد. - برداشتن باکتریها و پوسیدگی
در این مرحله، باکتریها و قسمتهای پوسیده دندان از حفره خارج میشوند. سپس دندان کاملاً تمیز و ضدعفونی میشود تا از هرگونه آلودگی باقیمانده جلوگیری شود. - قرار دادن ماده پرکردگی و سفت شدن آن
در نهایت، ماده ترمیمی در حفره دندان قرار داده میشود و بسته به نوع ماده، به روش مناسب سفت و سخت میگردد.
مراقبت های پس از پرکردن دندان کودکان
پس از انجام پرکردن دندان، حساسیت دندانی و تورم ناحیه درمانشده در کودکان کاملاً طبیعی و قابل انتظار است.گاهی کودکان پیش از برطرف شدن اثر بیحسی، با گاز گرفتن زبان یا لب خود باعث افزایش تورم میشوند. با این حال، این حساسیت و تورم معمولاً باید فقط یک تا دو روز ادامه داشته باشد.
حساسیت طولانیمدت نیز ممکن است نشاندهنده نیاز کودک به اصلاح بایت (جویدن) باشد. همچنین لازم است والدین نسبت به واکنشهای آلرژیک احتمالی به بیحسی هوشیار باشند.
در هر یک از این موارد، بهتر است یک ویزیت پیگیری با دندانپزشک کودکان برنامهریزی شود.
بهترین مراقبتهای پس از درمان برای کودک شما شامل موارد زیر است:
- ابتدا هرگونه تورم یا حساسیتی را که بیش از دو روز ادامه دارد به دقت تحت نظر داشته باشید.
- رژیم غذایی کودک را برای یک تا دو روز به غذاهای نرم محدود کنید تا تحریک و تورم کاهش یابد.
- کودکان باید برای چند روز از نی و لیوان های مکشی دوری کنند؛ چون حرکت مکیدن میتواند حساسیت را تشدید کند.
- به مدت ۱۵ دقیقه کمپرس سرد روی ناحیه حساس قرار دهید.
- داروهای تجویز شده را دقیقاً طبق دستور به کودک بدهید.
- کودک در روز درمان و روز بعد از آن باید از فعالیتهای سنگین خودداری کند.
- برای پیشگیری از ایجاد پوسیدگیهای جدید و نیاز به پرکردگیهای بیشتر، استفاده از سیلنت دندانی را مدنظر قرار دهید.
بیشتر بخوانید: پر کردن دندان با آمالگام بهتره یا کامپوزیت
چه زمانی کودک به پر کردن دندان نیاز دارد؟
تمام کودکان در معرض خطر پوسیدگی دندان و ایجاد حفره هستند. پوسیدگی دندان دومین بیماری شایع پس از سرماخوردگی شناخته میشود. باکتریهای موجود روی دندانها مواد اسیدی تولید میکنند که مینای دندان را تخریب میکند. وقتی مینا از بین میرود، حفرهای ایجاد میشود که عملکرد طبیعی دندان را مختل میکند.
برخی علائم نشان میدهند که کودک شما ممکن است به پرکردن دندان نیاز داشته باشد. شناخت این علائم به والدین کمک میکند تا از بروز مشکلات جدی جلوگیری کنند. این نشانهها عبارتاند از:
- حساسیت دندان هنگام خوردن غذا یا نوشیدن نوشیدنیهای موردعلاقه کودک
- درد مداوم دندان که هنگام جویدن شدت مییابد
- ایجاد لکههای تیره روی دندان
- وجود حفرهای قابل مشاهده که ذرات غذا در آن گیر میکند
- پاره شدن نخ دندان هنگام استفاده، به دلیل لبههای تیز حاصل از پوسیدگی
- وجود خط سفید رنگ در محل اتصال دندان پوسیده با لثه
- آسیبدیدگی پرکردگی قبلی که نیاز به ترمیم دوباره دارد
- مشاهده ترک یا لبپریدگی روی دندان
اگر کودک شما هر یک از این علائم را دارد، منتظر بدتر شدن شرایط نمانید. مراجعه به دندانپزشک کودکان برای کاهش علائم و بازگرداندن عملکرد طبیعی دندان ضروری است
عوارض درمان نکردن پوسیدگی دندان شیری
رها کردن یک پوسیدگی بدون درمان میتواند باعث عفونت های شدید دهانی، تورم و درد شود. در برخی موارد حتی ممکن است دندان شیری نیاز به درمان ریشه داشته باشد تا درد کودک کاهش یابد.
اگر پوسیدگی دندان شیری درمان و پر نشود، میتواند برای دندان دائمی در حال رویش مشکل ایجاد کند. کودکانی که دندانهای شیری پوسیده دارند، بیشتر در معرض مشکلات دندانهای دائمی هستند؛ زیرا باکتریهای ایجادکننده پوسیدگی، بهسرعت گسترش پیدا میکنند.
اگر دندان شیری بیش از حد آسیب دیده باشد، قبل از اینکه دندان دائمی زیر آن رشد کند، میتواند به جوانه دندان دائمی آسیب وارد کند.
به همین دلیل، پر کردن پوسیدگی حتی در دندان شیری برای حفظ سلامت دهان و دندان کودک کاملاً ضروری است.
بیشتر بخوانید: پر کردن دندان بعد از عصب کشی
کدام نوع پرکردگی برای کودک شما مناسب تر است؟
هیچ نوع ماده پرکردگی خاصی وجود ندارد که بهطور قطعی برای همه کودکان بهترین باشد. بهتر است با دندانپزشک کودکان مشورت کنید و از او بخواهید بر اساس شرایط دندانهای فرزندتان، مناسبترین گزینه را پیشنهاد دهد.
دندانپزشک ممکن است با توجه به نوع پوسیدگی، محل آن و میزان بافتی که نیاز به ترمیم دارد، مواد مختلفی پیشنهاد کند. همچنین لازم است هنگام انتخاب ماده ترمیمی، بودجه و مسائل زیبایی را نیز در نظر بگیرید.
اهمیت متخصص پر کردن دندان کودکان
انتخاب یک دندانپزشک متخصص و با تجربه برای درمان دندان های کودکان اهمیت زیادی دارد، چرا که دندان های شیری نه تنها در جویدن و تغذیه، بلکه در رشد فک، تکلم صحیح و مسیر رویش دندانهای دائمی نقش اساسی دارند. کودکان هنگام مراجعه به دندانپزشک اغلب استرس و ترس دارند و اگر درمان توسط فردی غیرمتخصص انجام شود، ممکن است تجربهای دردناک داشته باشند، درمان ناقص انجام شود یا پوسیدگی دوباره برگردد و حتی آسیب به دندانهای دائمی وارد شود.
یک دندانپزشک کودک با مهارت و تجربه، نه تنها درمان درست را انجام میدهد، بلکه با برخوردی آرام و روشهای کماسترس، تجربهای راحت و مثبت برای کودک فراهم میکند. این متخصصان مواد و تکنیکهای مخصوص کودکان را میشناسند و بهترین تصمیم را برای حفظ دندان شیری و پیشگیری از مشکلات آینده میگیرند.
در این زمینه، دکتر سیمین رنگی با تجربه و دقت بالا، انواع خدمات دندانپزشکی کودکان از جمله ترمیم و پرکردن دندان شیری، عصب کشی دندان، روکش استیل و زیرکونیا، فلورایدتراپی و درمان پوسیدگیهای عمیق را با استانداردهای بالا انجام میدهد. مهارت و صبوری ایشان باعث میشود کودک بدون ترس و با کمترین ناراحتی درمان شود و والدین با اطمینان کامل سلامت دهان و دندان فرزندشان را به او بسپارند.
برای اطلاع بیشتر و مشاوره رایگان با کلینیک دکتر سیمین برنگی تماس بگیرید: ۰۹۰۳۱۲۳۳۹۲۸
جمع بندی نهایی
پرکردن دندان کودکان یک اقدام ضروری برای حفظ سلامت دهان و دندان و پیشگیری از مشکلات جدی در آینده است. برخلاف تصور برخی والدین، دندانهای شیری نقش مهمی در جویدن، صحبت کردن، رشد صحیح فک و مسیر رویش دندانهای دائمی دارند. به همین دلیل، هرگونه پوسیدگی—هرچند کوچک—باید در زمان مناسب درمان و ترمیم شود.
امروزه مواد ترمیمی متنوعی مانند کامپوزیت، گلاسآینومر، آمالگام و سرامیک در دسترس هستند و انتخاب بهترین گزینه به عواملی مانند نوع و شدت پوسیدگی، سن کودک، میزان همکاری او و توصیه تخصصی دندانپزشک کودکان بستگی دارد. در کنار این موارد، توجه به ظاهر دندان، طول عمر ترمیم، و بودجه خانواده نیز اهمیت دارد.
تشخیص به موقع پوسیدگی و مراجعه منظم به دندانپزشک، نهتنها باعث کاهش درد و جلوگیری از عفونت میشود، بلکه به کودک کمک میکند عادت های درست مراقبت از دهان را از سنین پایین یاد بگیرد.
در نهایت، مهمترین نکته این است که والدین با دقت علائم پوسیدگی را بررسی کنند، از درمان بهموقع غافل نشوند و در صورت امکان، کودک را در تصمیمگیریها مشارکت دهند تا تجربه دندانپزشکی برای او آرامتر و قابلقبولتر باشد.
