در ادامه، با مراحل ایجاد، علائم، روش های تشخیص، درمان و راه های پیشگیری از پوسیدگی بین دندانی بیشتر آشنا خواهید شد.
پوسیدگی بین دندان ها چیست؟
پوسیدگی بین دندانی در قسمت تماس دو دندان و فضای باریک بین آن ها ایجاد می شود. این ناحیه به دلیل دسترسی دشوار مسواک، بیشتر در معرض تجمع پلاک و باقی ماندن موادغذایی قرار دارد.
اسید تولید شده توسط باکتری های موجود در پلاک، به مرور مینای دندان را تخریب کرده و باعث ایجاد پوسیدگی می شود. اگر این پوسیدگی به موقع تشخیص داده و درمان نشود، به لایه های عمیق تر دندان می رسد و حتی باعث از بین رفتن دندان خواهد شد.
علت پوسیدگی بین دندانی
- تجمع پلاک و باکتری ها: باکتری های موجود در پلاک با تجزیه قندها اسید تولید می کنند و به مینای دندان آسیب می زنند.
- تمیز نکردن فضای بین دندان ها: باقی ماندن پلاک و ذرات غذا در این ناحیه، احتمال پوسیدگی را افزایش می دهد.
- مصرف زیاد مواد قندی: خوردن مکرر شیرینی، شکلات، نوشابه و خوراکی های شیرین باعث افزایش خطر پوسیدگی می شود.
- مسواک زدن نادرست: تمیز نکردن کامل دندان ها و سریع مسواک زدن، باعث باقی ماندن پلاک و افزایش خطر پوسیدگی می شود.
- خشکی دهان: کاهش بزاق باعث می شود پاک سازی دهان و خنثی شدن اسیدها کمتر انجام شود.
- نامرتبی یا تماس نزدیک دندان ها: دندان های نامرتب یا بسیار نزدیک، محل مناسبی برای گیر کردن غذا و تجمع پلاک هستند.
- مصرف مکرر نوشیدنی های اسیدی: نوشابه و برخی نوشیدنی های اسیدی و گازدار، مینای دندان را ضعیف و آسیب پذیر می کنند.
مراحل ایجاد پوسیدگی بین دندان ها
پوسیدگی بین دندان ها معمولا ناگهانی ایجاد نمی شود و روند تدریجی دارد که در ادامه همه مراحل آن را بررسی خواهیم کرد:
۱. مرحله اول: از دست رفتن مواد معدنی مینای دندان
در ابتدا اسیدهای تولید شده توسط باکتری ها باعث کاهش مواد معدنی مینا می شوند. ممکن است در این مرحله لکه های سفید یا تغییر رنگ خفیف روی دندان ایجاد شود. اگر پوسیدگی در این مرحله تشخیص داده شود، می توان با بهبود بهداشت دهان و استفاده مناسب از فلوراید، روند ان را کنترل یا متوقف کرد.
۲. مرحله دوم: ایجاد حفره
اگر روند تخریب دندان ادامه پیدا کند، مینای دندان آسیب بیشتری می بیند و ممکن است حفره ایجاد شود. در این مرحله معمولا ترمیم دندان ضروری است.
۳. مرحله سوم: رسیدن پوسیدگی به عاج دندان
پس از عبور از مینا، پوسیدگی به عاج می رسد. عاج نسبت به مینا حساس تر است و در این مرحله ممکن است فرد هنگام خوردن مواد غذایی سرد، گرم، شیرین یا ترش احساس درد یا حساسیت کند.
۴. مرحله چهارم: رسیدن پوسیدگی به پالپ
اگر پوسیدگی درمان نشود، ممکن است به بخش داخلی دندان که حاوی عصب و عروق خونی است، برسد. در این مرحله ممکن است درد شدید، درد شبانه و حساسیت طولانی مدت ایجاد شود.
۵. مرحله پنجم: عفونت و آبسه
در مراحل پیشرفته، باکتری ها می توانند باعث عفونت پالپ و بافت های اطراف ریشه شوند. در چنین شرایطی ممکن است آبسه، تورم لثه یا صورت و درد شدید ایجاد شود.
همچنین بخوانید ۹ راه جلوگیری از پوسیدگی دندان
علائم پوسیدگی بین دندان
یکی از مشکلات پوسیدگی بین دندان ها این است که ممکن است در مراحل ابتدایی هیچ علامت واضحی نداشته باشد. اما علائم پوسیدگی در مراحل اولیه تا پیشرفته عبارتند از:
- حساسیت هنگام خوردن یا نوشیدن مواد سرد و گرم
- حساسیت به مواد غذایی شیرین
- درد هنگام جویدن
- گیر کردن مکرر غذا بین دو دندان
- بوی بد دهان
- تغییر رنگ دندان
- ایجاد لکه های سفید، قهوه‌ای یا تیره
- درد دندان
- احساس فشار یا ضربان در دندان در مراحل پیشرفته
- تورم لثه در اطراف دندان
- ایجاد جوش یا آبسه روی لثه
آیا نخ دندان پوسیدگی بین دندان ها را نشان می دهد؟
نخ دندان به تنهایی پوسیدگی دندان ها را نشان نمی دهد. اما اگر نخ دندان مرتب در یک قسمت دندان گیر کند یا پاره شود یا احساس درد و خونریزی هنگام عبور از بین دندان هایتان، داشته باشید، ممکن است بین ان ها دندان ها پوسیده شده باشد.
با این حال، نبودن این علائم هم به معنی سالم بودن دندان نیست، زیرا پوسیدگی های اولیه ممکن است هیچ نشانه ای نداشته باشند.
تشخیص پوسیدگی بین دندان ها
تشخیص پوسیدگی بین دندانی گاهی دشوار است، چون این نوع پوسیدگی ممکن است در مراحل اولیه از بیرون دیده نشود. دندان پزشک با معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری، محل و میزان پوسیدگی را مشخص می کند.
- معاینه دقیق دندان ها و لثه : دندانپزشک دندان ها، لثه و نواحی اطراف آن را بررسی می کند تا هرگونه تغییر رنگ، لکه، حساسیت، درد یا گیر کردن غذا بین دندان ها بررسی می شود. همچنین وضعیت لثه ها و میزان تجمع پلاک در اطراف دندان ها نیز بررسی خواهد شد.
- بررسی فضای بین دندان ها : فضای بین دندان ها و محل تماس آن ها بررسی می شود که مشخص شود گیر کردن مواد غذایی بین ان ها به دلیل پوسیدگی است یا مدل دندان هایتان.
- رادیوگرافی دندان : اگر احتمال پوسیدگی بین دندان ها وجود داشته باشد، ممکن است دندان پزشک رادیوگرافی بایت وینگ را پیشنهاد کند. این تصویر می تواند پوسیدگی هایی را که با معاینه معمولی دیده نمی شوند نشان دهد و میزان پیشرفت آن ها را مشخص کند.
درمان پوسیدگی بین دندان ها
روش درمان پوسیدگی بین دندان ها به میزان آسیب و عمق پوسیدگی بستگی دارد. اگر پوسیدگی زود تشخیص داده شود، ممکن است با روش های ساده کنترل شود؛ اما پوسیدگی های عمیق تر به ترمیم یا درمان ریشه نیاز دارند.
۱. فلوراید تراپی
اگر پوسیدگی در مراحل خیلی اولیه باشد و هنوز حفره ای در دندان ایجاد نشده باشد، استفاده از فلوراید می تواند به تقویت مینای دندان و متوقف شدن روند پوسیدگی کمک کند. در این مرحله معمولا دندان پزشک همراه با فلوراید، رعایت بهتر بهداشت دهان و تمیز کردن فضای بین دندان ها را توصیه می کند.
۲. پر کردن دندان
دندان هایی که پوسیدگی آنها به حفره رسیده ولی هنوز عصب دندان سالم است، معمولا با مواد ترمیمی پر می شوند. در درمان پر کردن دندان، قسمت پوسیده برداشته می شود، محل کاملا تمیز می شود و سپس با موادی مانند کامپوزیت یا آمالگام ترمیم می شود.
۳. درمان ریشه یا عصب کشی
اگر پوسیدگی آنقدر عمیق باشد که به عصب دندان رسیده باشد، معمولا درمان ریشه لازم می شود. در این روش، بافت آسیب دیده داخل دندان خارج و کانال های ریشه تمیز و پر می شوند تا عفونت و درد کنترل شود.
۴. روکش دندان
اگر پوسیدگی شدید باشد و بخش زیادی از دندان از بین رفته باشد، بعد از درمان ریشه ممکن است برای محافظت بیشتر از دندان روکش استفاده شود. روکش روی دندان قرار می گیرد و به حفظ ساختار باقی مانده و جلوگیری از شکستن آن کمک می کند.
۵. کشیدن دندان
اگر پوسیدگی بسیار شدید باشد و دندان دیگر قابل ترمیم یا نگهداری نباشد، ممکن است کشیدن دندان آخرین گزینه باشد. پس از کشیدن، بسته به شرایط فرد می توان برای جایگزینی دندان از روش هایی مانند ایمپلنت، بریج یا پروتز استفاده کرد.
برای اطلاعات بیشتر درباره نحوه درمان و انواع پوسیدگی دندان کلیک کنید.
پیشگیری از پوسیدگی بین دندان
با رعایت چند نکته ساده می توان تا حد زیادی از پوسیدگی بین دندان ها جلوگیری و کنترل کرد. این مراقبت ها، عبارتند از:
- مسواک زدن منظم: دندان ها را روزی دو بار با خمیردندان حاوی فلوراید مسواک بزنید تا پلاک و باکتری های روی دندان کمتر شوند.
- تمیز کردن بین دندان ها: هر روز فضای بین دندان ها را با نخ دندان یا برس بین دندانی مناسب تمیز کنید تا پلاک و باقی مانده غذا در این قسمت نماند.
- کم کردن مصرف مواد شیرین: مصرف زیاد و مکرر شیرینی، شکلات، نوشابه و خوراکی های شیرین احتمال پوسیدگی را بیشتر می کند.
- استفاده از فلوراید: فلوراید به قوی تر شدن مینای دندان کمک می کند و مقاومت آن را در برابر پوسیدگی بالا می برد.
- نوشیدن آب کافی: آب به شست و شوی دهان و کاهش باقی مانده مواد غذایی کمک می کند و برای سلامت دهان مفید است.
- مراجعه منظم به دندان پزشک: معاینه های دوره ای باعث می شود پوسیدگی های کوچک، به ویژه پوسیدگی های بین دندان ها، زودتر تشخیص داده شوند.
از تشخیص تا درمان پوسیدگی در کلینیک حرفه ای برنگی
پوسیدگی بین دندان ها یکی از مشکلات شایع دندانی است که در اثر تجمع پلاک، مصرف مواد قندی و تمیز نکردن فضای بین دندان ها ایجاد می شود. تشخیص و درمان به موقع آن، از پیشرفت پوسیدگی و آسیب بیشتر به دندان جلوگیری می کند. با مسواک زدن منظم، تمیز کردن بین دندان ها، کاهش مصرف شیرینی و مراجعه منظم به دندان پزشک می توان تا حد زیادی از این مشکل پیشگیری کرد.
اگر بین دندان هایتان احساس درد، حساسیت یا گیر کردن مداوم غذا دارید، تشخیص و درمان را به تاخیر نیندازید. دکتر سیمین برنگی با بررسی دقیق وضعیت دندان ها، بهترین روش درمان را متناسب با شرایط شما انتخاب می کند.
سوالات متداول
۱. آیا ممکن است فقط یک دندان بین دو دندان پوسیده شود؟
بله؛ ممکن است پوسیدگی فقط در یک سطوح بین دندانی ایجاد شود و دندان کناری کاملا سالم باشد.
۲. چرا همیشه یک نقطه مشخص بین دندان هایم غذا گیر می کند؟
گیر کردن مداوم غذا در یک قسمت می تواند به دلیل پوسیدگی، تغییر شکل دندان، فاصله بین دندان ها یا مشکل در لثه باشد و بهتر است بررسی شود.
۳. آیا پوسیدگی بین دندان ها می تواند بدون هیچ دردی پیشرفت کند؟
بله، این نوع پوسیدگی ممکن است مدت زیادی بدون درد باقی بماند و فرد زمانی متوجه آن شود که پوسیدگی به قسمت های عمیق تر دندان رسیده باشد.
۴. آیا فاصله داشتن بین دندان ها احتمال پوسیدگی را بیشتر می کند؟
خود فاصله به تنهایی باعث پوسیدگی نمی شود، اما اگر باعث گیر کردن مداوم غذا یا سخت شدن تمیز کردن آن قسمت شود، می تواند خطر پوسیدگی را افزایش دهد.
۵. آیا می توان پوسیدگی بین دندان ها را بدون تراشیدن دندان درمان کرد؟
اگر پوسیدگی خیلی زود تشخیص داده شود و هنوز حفره ای ایجاد نکرده باشد، در برخی مواقع می توان با روش های پیشگیرانه مانند فلوراید از پیشرفت آن جلوگیری کرد.
۶. آیا پوسیدگی بین دندان ها درد دارد؟
نه همیشه. پوسیدگی در مراحل اولیه هیچ دردی ایجاد نمی کند و ممکن است فرد اصلا متوجه آن نشود. با پیشرفت پوسیدگی، ممکن است دندان نسبت به سرما، گرما یا شیرینی حساس شود و در مراحل شدیدتر، درد هنگام جویدن ایجاد شود.
۷. آیا پوسیدگی بین دندان ها به دندان کناری منتقل می شود؟
پوسیدگی به طور مستقیم از یک دندان به دندان کناری منتقل نمی شود، اما شرایطی که باعث ایجاد پوسیدگی شده اند، دندان های اطراف را درگیر می کنند. به عنوان مثال، وقتی پلاک و موادغذایی به صورت مکرر بین دو دندان باقی بمانند، احتمال پوسیدگی هر دو دندان افزایش می یابد.
۸. پوسیدگی بین دندان ها چه تاثیری روی لثه دارد؟
تجمع پلاک بین دندان ها فقط باعث پوسیدگی نمی شود و لثه همان ناحیه را هم تحریک می کند. در نتیجه ممکن است لثه قرمز، متورم یا هنگام مسواک و نخ دندان دچار خونریزی شود. تمیز کردن روزانه فضای بین دندان ها به کاهش پلاک و حفظ سلامت لثه کمک می کند و احتمال ایجاد التهاب را پایین می آورد.
